محمدعلی کاظمی در گفتوگو با خبرنگار ایمنا اظهار کرد: ورود هوش مصنوعی به آموزش دیگر یک بحث آیندهنگرانه نیست؛ دانشآموزان همین امروز از ابزارهای مختلفی برای حل تمرین، نوشتن متن، یادگیری زبان و حتی آمادگی آزمون استفاده میکنند، بنابراین سؤال اصلی دیگر این نیست که آیا هوش مصنوعی باید وارد مدرسه شود یا نه؛ سؤال مهمتر این است که چگونه باید از آن استفاده کنیم تا به جای تضعیف فرایند یادگیری، کیفیت آموزش را افزایش دهد.
وی با اشاره به پژوهشهای جدید افزود: یکی از مهمترین آزمایشها روی نزدیک به هزار دانشآموز دبیرستانی در درس ریاضی انجام شد؛ دسترسی آزاد به GPT-4 موجب شد عملکرد دانشآموزان هنگام تمرین حدود ۴۸ درصد بهتر شود، اما وقتی دسترسی به هوش مصنوعی قطع شد، عملکرد آنها در آزمون مستقل حدود ۱۷ درصد پایینتر از گروه بدون AI بود.
این کارشناس هوش مصنوعی و فناوری اطلاعات گفت: این نتیجه یک هشدار جدی برای نظام آموزشی دارد؛ حل بهتر مسئله با کمک هوش مصنوعی لزوما به معنای یادگیری بهتر نیست؛ اگر دانشآموز مسئله را به ماشین بسپارد و فقط پاسخ نهایی را دریافت کند، ممکن است در کوتاهمدت نمره بهتری بگیرد، اما مهارت حل مسئله در ذهن او شکل نگیرد.
کاظمی ادامه داد: در مقابل، همان پژوهش نشان داد وقتی هوش مصنوعی بهگونهای طراحی شود که بهجای ارائه پاسخ، دانشآموز را به فکر کردن وادار کند، نتیجه متفاوت میشود، بنابراین مسئله اصلی خود فناوری نیست، بلکه طراحی آموزشیِ استفاده از فناوری است.
وی اضافه کرد: از سوی دیگر، پژوهش Tutor CoPilot که با مشارکت حدود ۹۰۰ مربی و هزاران دانشآموز K-12 انجام شد، نشان داد وقتی هوش مصنوعی در کنار مربی انسانی قرار میگیرد، احتمال تسلط دانشآموز بر موضوعات ریاضی حدود ۴ واحد درصد افزایش پیدا میکند؛ این اثر برای دانشآموزانی که با مربیان کمامتیازتر کار میکردند به ۹ واحد درصد رسید.
این کارشناس هوش مصنوعی و فناوری اطلاعات گفت: این یافته از نظر سیاستگذاری آموزشی بسیار مهم است، زیرا شاید بزرگترین ظرفیت AI در مدرسه، حذف معلم نباشد، بلکه افزایش توان معلم باشد.
کاظمی تصریح کرد: هوش مصنوعی میتواند به معلم کمک کند سطح دانشآموزان را تحلیل کند، تمرین متناسب با هر فرد بسازد، خطاهای رایج را شناسایی کند و برای دانشآموز ضعیفتر توضیح سادهتر و برای دانشآموز قویتر مسئله دشوارتری پیشنهاد دهد.
وی بیان کرد: حتی در یک آزمایش کنترلشده در پنج مدرسه متوسطه بریتانیا با ۱۶۵ دانشآموز، یک سیستم هوش مصنوعی آموزشی که تحت نظارت معلم فعالیت میکرد، در حل مسائل جدید عملکرد ۶۶.۲ درصدی ایجاد کرد؛ این رقم برای گروه دریافتکننده آموزش انسانی ۶۰.۷ درصد بود. نکته مهم این بود که معلمان ۷۶.۴ درصد پاسخهای تولیدشده توسط AI را بدون تغییر یا با تغییر بسیار جزئی تأیید کردند.
این کارشناس هوش مصنوعی و فناوری اطلاعات گفت: من معتقدم مدرسه نباید میان معلم و هوش مصنوعی یکی را انتخاب کند؛ مدل آینده آموزش، به احتمال زیاد معلم، دانشآموز و هوش مصنوعی در کنار یکدیگر خواهد بود.
کاظمی با بیان اینکه نباید اجازه دهیم هوش مصنوعی جای تلاش ذهنی دانشآموز را بگیرد، اضافه کرد: دانشآموز باید ابتدا فکر کند، فرضیه بدهد و مسئله را حل کند؛ سپس AI میتواند نقش منتقد، مربی و ابزار بازخورد را ایفا کند. حتی ارزیابی نیز باید تغییر کند؛ بخشی از آزمون میتواند با AI انجام شود تا سواد استفاده از فناوری سنجیده شود، اما بخش مهمی باید بدون AI باشد تا مشخص شود دانشآموز واقعا چه چیزی یاد گرفته است.
وی تاکید کرد: هدف آموزش نباید تربیت دانشآموزی باشد که بهترین پاسخ را از هوش مصنوعی میگیرد؛ هدف باید تربیت دانشآموزی باشد که میداند چه سؤالی بپرسد، پاسخ را ارزیابی کند، خطای AI را تشخیص دهد و در نبود AI نیز بتواند فکر کند.
این کارشناس هوش مصنوعی و فناوری اطلاعات گفت: اگر هوش مصنوعی این تواناییها را تقویت کند، یک ابزار آموزشی قدرتمند است، اما اگر جای فکر کردن را بگیرد، ممکن است مدرسه را با دانشآموزانی روبهرو کند که پاسخهای بیشتر، اما یادگیری کمتری دارند.
