شبکهای از مدارس خصوصی در آمریکا با تکیه بر هوش مصنوعی، به یکی از جنجالیترین مدلهای آموزشی سالهای اخیر تبدیل شده است.
ین مدارس خصوصی که شهریه سالانه آنها به ۷۵ هزار دلار میرسد، به جای تکیه بر معلمان سنتی، بخش عمده آموزش را به مربیان هوش مصنوعی واگذار کردهاند. استقبال برخی میلیاردرها و سرمایهگذاران سیلیکونولی از این مدل آموزشی، همزمان با افزایش نگرانی کارشناسان درباره کیفیت آموزش، حریم خصوصی دانشآموزان و آینده نظام آموزشی، بحثهای گستردهای را در آمریکا برانگیخته است.
گزارش روزنامه والاستریت ژورنال نشان میدهد که شبکه مدارس خصوصی Alpha School در حال جذب خانوادههای ثروتمند آمریکایی با وعده ارائه آموزشی شخصیسازیشده و مبتنی بر هوش مصنوعی است. این مجموعه مدعی است که با استفاده از فناوریهای هوشمند میتواند کیفیت یادگیری را افزایش دهد و در عین حال زمان مورد نیاز برای آموزش دروس اصلی را به شکل چشمگیری کاهش دهد.
شهریه این مدارس سالانه حدود ۷۵ هزار دلار است؛ رقمی که Alpha School را در میان گرانترین مدارس خصوصی آمریکا قرار میدهد. با وجود این، بسیاری از خانوادههای متمول، بهویژه کارآفرینان و سرمایهگذاران حوزه فناوری، حاضر شدهاند این هزینه را برای تحصیل فرزندان خود بپردازند.
برنامه آموزشی Alpha School با مدارس معمولی تفاوت اساسی دارد. در این مدل، دانشآموزان بخش قابل توجهی از آموزش دروس اصلی مانند ریاضیات، علوم و زبان را از طریق مربیان مبتنی بر هوش مصنوعی دریافت میکنند. این سیستم با تحلیل عملکرد هر دانشآموز، محتوای آموزشی را متناسب با تواناییها، نقاط ضعف و سرعت یادگیری او تنظیم میکند.
مدیران این شبکه اعتقاد دارند که آموزش شخصیسازیشده میتواند بازده یادگیری را افزایش دهد و دانشآموزان را سریعتر برای آزمونهای استاندارد آماده کند. پس از پایان جلسات آموزشی، دانشآموزان زمان خود را صرف فعالیتهای عملی، پروژههای گروهی، ورزش، هنر، کارآفرینی و توسعه مهارتهای فردی میکنند.
این مدارس هوش مصنوعی اعلام کردهاند که آموزش رسمی مورد نیاز برای آزمونهای استاندارد را میتوان تنها در حدود دو ساعت در روز به پایان رساند و باقی زمان را به یادگیری مهارتهایی اختصاص داد که در مدارس سنتی کمتر مورد توجه قرار میگیرند. رویکرد Alpha School توانسته است نظر برخی چهرههای شناختهشده دنیای سرمایهگذاری را جلب کند. از جمله حامیان این مدل آموزشی میتوان به میلیاردر آمریکایی بیل آکمن اشاره کرد که از سرمایهگذاران مشهور والاستریت محسوب میشود.
همچنین شان جانسون، سرمایهگذار خطرپذیر مستقر در سانفرانسیسکو اعلام کرده است که قصد دارد فرزند خود را در یکی از شعب Alpha School ثبتنام کند. او معتقد است که نظام آموزشی فعلی دیگر پاسخگوی نیازهای آینده نیست و کودکان باید بیش از حفظ کردن اطلاعات، مهارت حل مسئله، تصمیمگیری و سازگاری با شرایط جدید را یاد بگیرند.
به گفته او، مهمترین توانایی نسل آینده، قدرت تفکر مستقل و انطباق با تغییرات سریع جهان خواهد بود؛ مهارتی که به باور حامیان Alpha School، هوش مصنوعی میتواند در پرورش آن نقش مؤثری ایفا کند.
مدارس Alpha School تنها به دلیل استفاده از هوش مصنوعی خبرساز نشده است. این شبکه مدارس از نظر فرهنگی و سیاسی نیز رویکرد متفاوتی دارد. گزارشها نشان میدهد دولت دونالد ترامپ از این مدل آموزشی حمایت کرده و Alpha School نیز اعلام کرده است که برنامههای درسی آن بر مباحث مرتبط با تنوع، برابری و شمول (DEI) تمرکز ندارد و از ورود به موضوعات اجتماعی و سیاسی بحثبرانگیز خودداری میکند. همین مسئله باعث شده است که این مدارس علاوه بر حوزه فناوری، وارد فضای مناقشات سیاسی آمریکا نیز شوند.
با وجود تبلیغات گسترده، هنوز شواهد کافی برای اثبات موفقیت این مدل آموزشی وجود ندارد. از آنجا که Alpha School یک مجموعه خصوصی است، برخلاف مدارس دولتی الزامی برای انتشار آمار عملکرد، نتایج آزمونها یا شاخصهای آموزشی خود ندارد. به همین دلیل پژوهشگران نمیتوانند به صورت مستقل کیفیت واقعی آموزش در این مدارس را ارزیابی کنند.
همزمان بسیاری از متخصصان آموزش هشدار دادهاند که هوش مصنوعی، هرچند میتواند ابزار کمکی ارزشمندی باشد، اما هنوز توانایی جایگزینی کامل معلمان انسانی را ندارد. به اعتقاد آنها، بخش مهمی از آموزش شامل تعامل اجتماعی، پرورش مهارتهای ارتباطی، مدیریت احساسات و ایجاد انگیزه است؛ مواردی که فناوری فعلی به سختی میتواند آنها را بازآفرینی کند.
در ماه فوریه، رسانه 404 Media با انتشار اسناد داخلی Alpha School، تصویر متفاوتی از عملکرد این مدارس ارائه کرد. این گزارش نشان داد که بخشی از محتوای آموزشی تولیدشده توسط هوش مصنوعی دارای اشکالات متعدد بوده است. بر اساس این اسناد، برخی درسها ساختار مناسبی نداشتند، تعدادی از پرسشهای چندگزینهای از نظر منطقی ایراد داشتند و کیفیت کلی محتوای آموزشی پایینتر از انتظار بود. کارکنان سابق مدرسه نیز اعلام کردند که برخلاف ادعای رسمی، بسیاری از دانشآموزان برای یادگیری کامل مطالب مجبور بودند زمان بسیار بیشتری نسبت به دو ساعت وعده دادهشده صرف مطالعه کنند.
به گفته این افراد، برخی دانشآموزان پیش از ورود به کلاسهای دبیرستان ناچار بودند کمبودهای آموزشی خود را جبران کنند؛ موضوعی که ادعای کارآمدی این سیستم را با تردید روبهرو کرده است. یکی دیگر از انتقادهای مطرحشده علیه Alpha School به نحوه مدیریت اطلاعات شخصی دانشآموزان مربوط میشود. گزارش 404 Media ادعا کرد که این مدارس حجم زیادی از دادههای شخصی، از جمله فیلمهای ضبطشده از دانشآموزان را جمعآوری میکند و آنها را در پوشههای Google Drive با سطح دسترسی نامناسب ذخیره مینماید.
یکی از کارکنان سابق این مجموعه در گفتوگو با این رسانه گفته است که دانشآموزان عملاً به «موش آزمایشگاهی» فناوریهای جدید تبدیل شدهاند و پیش از اثبات کارایی این روش آموزشی، در معرض آزمایشهای گسترده قرار گرفتهاند. در شرایطی که هوش مصنوعی با سرعت زیادی وارد مدارس، دانشگاهها و مراکز آموزشی جهان میشود، تجربه Alpha School میتواند به یکی از مهمترین آزمونهای واقعی آموزش مبتنی بر هوش مصنوعی تبدیل شود. با وجود این، پاسخ نهایی درباره موفقیت یا شکست این رویکرد، احتمالاً تنها پس از گذشت سالها و بررسی عملکرد دانشآموزانی مشخص خواهد شد که تمام دوران تحصیل خود را زیر نظر معلمان هوش مصنوعی سپری کردهاند.
