پژوهشگران دانشگاه Southern Illinois University Carbondale در آمریکا موفق شدهاند روشی آزمایشی برای تبدیل زبالههای پلاستیکی و مواد گیاهی به ترکیبات مورد استفاده در تولید بیسکویت خوراکی توسعه دهند. این پروژه با حمایت برنامههای ناسا برای یافتن روشهای تولید غذا در مأموریتهای فضایی طولانیمدت انجام شده است.
این محصولات آزمایشی µBites نام گرفتهاند. ایده اصلی این است که پلاستیک، که سرشار از کربن است، بهجای دفن یا سوزانده شدن، به ماده اولیهای برای تولید ترکیبات غذایی تبدیل شود. پژوهشگران میگویند همین نگاه میتواند در محیطهای بستهای مانند فضا اهمیت زیادی داشته باشد؛ جایی که منابع غذایی و مواد اولیه محدود هستند.
در این فرایند، دانشمندان مخمر را بهصورت مهندسیشده تغییر دادهاند تا بتواند کربن موجود در PET و برخی پسماندهای کشاورزی را مصرف کند و آن را به پروتئین، ترکیبات طعمدهنده و مواد مغذی تبدیل کند. بنابراین پلاستیک مستقیماً به خمیر بیسکویت تبدیل نمیشود، بلکه ابتدا مواد شیمیایی آن توسط میکروارگانیسمها به ترکیبات زیستی قابل استفاده تبدیل میشوند.
پس از تولید این ترکیبات، آنها با موادی مانند پروتئین حاصل از مخمر، فیبر، نشاسته و شیرینکنندهها ترکیب شده و با استفاده از چاپگر سهبعدی شکل داده میشوند. محصول نهایی نیز برای آمادهسازی در مایکروویو پخته شده است.
البته این فناوری هنوز فاصله زیادی با تولید یک خوراکی تجاری دارد. فرایند فعلی حدود ۳۳ مرحله دارد و آمادهسازی آن بین یک تا دو روز طول میکشد. هزینه تولید نیز حدود ۶۰ دلار برای هر کیلوگرم بیسکویت برآورد شده است.
نکته مهمتر، مسئله ایمنی غذایی است. پژوهشگران هنوز این بیسکویتها را بهعنوان یک محصول غذایی آماده مصرف عمومی معرفی نکردهاند و آزمایشهای گستردهای برای بررسی ایمنی، ترکیبات باقیمانده و امکان تولید در مقیاس بزرگ لازم است. گزارشهای منتشرشده نیز تأکید دارند که هنوز کسی این محصول را بهعنوان یک خوراکی تجاری مصرف نکرده است.
هدف اصلی این فناوری فقط مقابله با زبالههای پلاستیکی روی زمین نیست. ناسا در پروژههای مرتبط با Deep Space Food Challenge به دنبال روشهایی است که بتوانند در مأموریتهای طولانی، مواد زائد و منابع محدود را دوباره به مواد مفید تبدیل کنند؛ موضوعی که برای سفرهای فضایی بسیار طولانی اهمیت دارد.
در صورت موفقیت در مراحل بعدی، چنین فناوریهایی میتوانند مفهوم بازیافت را از تولید دوباره مواد صنعتی به تبدیل پسماند به مواد زیستی ارزشمند گسترش دهند. با این حال، تا زمانی که آزمایشهای ایمنی و اقتصادی تکمیل نشوند، نباید بیسکویتهای تولیدشده از این روش را یک محصول غذایی قابل عرضه به بازار دانست.
آیا واقعاً میتوان پلاستیک را خورد؟
خیر، پلاستیک به شکل معمول خوراکی نیست. در این فناوری، ترکیبات کربنی پلاستیک ابتدا توسط مخمر مهندسیشده تجزیه و به مواد زیستی تبدیل میشوند.
بیسکویتهای µBites از چه پلاستیکی تولید میشوند؟
در فرایند آزمایشی از PET، همان نوع پلاستیکی که در بسیاری از بطریها استفاده میشود، بهعنوان یکی از منابع کربن استفاده شده است.
آیا این بیسکویتها برای خوردن در بازار عرضه شدهاند؟
خیر. µBites هنوز یک محصول آزمایشی پژوهشی است و پیش از هرگونه مصرف عمومی به آزمایشهای گسترده ایمنی و بررسیهای قانونی نیاز دارد.
چرا ناسا به تبدیل پلاستیک به غذا علاقهمند است؟
در مأموریتهای فضایی طولانی، امکان حمل حجم زیادی از غذا و مواد اولیه وجود ندارد. تبدیل پسماند به مواد مفید میتواند به ایجاد یک چرخه تقریباً بسته برای استفاده از منابع کمک کند.
