یک شهروند ایرانی-ترکیهای که آمریکا او را به مشارکت در یکی از گسترده‌ترین کارزارهای هکری علیه دانشگاهها و سازمان‌های تحقیقاتی متهم کرده است، از مونتهنگرو به ایالات متحده مسترد شد. امیر براتی، ۴۰ ساله، پس از بازداشت در شهر ساحلی کوتور، با همکاری پلیس مونتهنگرو و اف‌بی‌آی به آمریکا منتقل شده و اکنون با اتهام‌های سنگین سایبری در نیویورک روبه‌رو است.
براتی در ماه ژوئن به درخواست مقامهای آمریکایی بازداشت شده بود. پرونده او در ابتدا در دادگاه عالی پودگوریتسا بررسی شد و این دادگاه با استرداد او به آمریکا موافقت کرد. سرانجام پلیس و اینترپل مونتهنگرو در اول اکتبر اعلام کردند که او را بر اساس حکم قطعی دادگاه به مقامهای آمریکایی تحویل داده‌اند.
اتهام‌های مطرح‌شده علیه براتی به کارزار سایبری منتسب به مؤسسه مبنا مربوط می‌شود؛ شبکه‌ای که وزارت دادگستری آمریکا می‌گوید از سال ۲۰۱۳ در حملات گسترده علیه دانشگاهها، شرکت‌ها، سازمان‌های دولتی و مؤسسات تحقیقاتی نقش داشته است. بر اساس کیفرخواست آمریکا، این شبکه ۱۴۴ دانشگاه آمریکایی و ۱۷۸ دانشگاه در خارج از آمریکا را هدف قرار داده و به دست‌کم ۴۲ شرکت آمریکایی، ۱۱ شرکت خارجی و چند نهاد دولتی نیز نفوذ کرده است.
ابعاد سرقت اطلاعات در این پرونده نیز قابل توجه است. دادستان‌های آمریکایی می‌گویند اعضای شبکه بیش از ۳۱ ترابایت داده دانشگاهی، تحقیقات علمی و مالکیت فکری را سرقت کرده‌اند و به هزاران حساب ایمیل متعلق به استادان و کارکنان دانشگاهها دسترسی پیدا کرده‌اند. منابع مختلف تعداد حساب‌های ایمیل به خطر افتاده را حدود ۸ هزار حساب اعلام کرده‌اند.
رقم ۳.۴ میلیارد دلار نیز یکی از جنبه‌های جنجالی این پرونده است. مقامهای مونتهنگرو خسارت ناشی از این حملات را بیش از ۳.۴ میلیارد دلار اعلام کرده‌اند؛ در مقابل، اسناد وزارت دادگستری آمریکا توضیح میدهند که دانشگاه‌های هدف بیش از این رقم برای تهیه و دسترسی قانونی به دادهها و مالکیت فکری مورد حمله هزینه کرده بودند. بنابراین بهتر است این رقم را بدون توضیح، «۳.۴ میلیارد دلار خسارت قطعی» ندانیم.
وزارت دادگستری آمریکا در مردادماه امسال ۱۷ ایرانی را در ارتباط با این کارزار سایبری متهم کرد و نام امیر براتی نیز در کیفرخواست ۱۴ موردی قرار گرفت. اتهام‌های مطرح‌شده علیه او شامل توطئه برای نفوذ رایانه‌ای، کلاهبرداری رایانه‌ای و مخابراتی و سرقت هویت است. طبق قوانین آمریکا، کیفرخواست صرفاً ادعاهای دادستانی است و متهم تا زمان اثبات جرم در دادگاه بی‌گناه محسوب می‌شود.
استرداد براتی اهمیت دیگری هم دارد؛ زیرا معمولاً هکرهای متهم به همکاری با نهادهای دولتی ایران در خارج از ایران دستگیر نمی‌شوند و به آمریکا تحویل داده نمی‌شوند. حالا با انتقال او به خاک آمریکا، پرونده‌ای که سال‌ها پیش با حملات سایبری علیه مراکز دانشگاهی آغاز شده بود، وارد مرحله قضایی تازه‌ای شده است و باید دید دادگاه‌های آمریکا درباره اتهام‌های مطرح‌شده چه تصمیمی خواهند گرفت.
پرونده امیر براتی فقط یک پرونده هک معمولی نیست. اتهام‌ها مربوط به شبکه‌ای است که طبق اسناد دادگستری آمریکا، پژوهش‌های دانشگاهی، اطلاعات علمی، مالکیت فکری و حساب‌های ایمیل را در مقیاس بین‌المللی هدف قرار داده است. به همین دلیل، پرونده می‌تواند یکی از مهم‌ترین نمونه‌های پیگیری قضایی هکرهای ایرانی در خارج از کشور باشد.
امیر براتی کیست؟
امیر براتی شهروند ایرانی-ترکیهای است که آمریکا او را به مشارکت در کارزار گسترده هکری مرتبط با مؤسسه مبنا متهم کرده است.
براتی چرا به آمریکا مسترد شد؟
او در مونتهنگرو به درخواست مقامهای آمریکایی بازداشت شد و پس از موافقت دادگاه عالی پودگوریتسا، در اول اکتبر ۲۰۲۶ به آمریکا تحویل داده شد.
آیا هکرهای این پرونده واقعاً ۳.۴ میلیارد دلار خسارت زدهاند؟
رقم ۳.۴ میلیارد دلار در گزارش مقامهای مونتهنگرو بهعنوان خسارت مطرح شده است، اما اسناد وزارت دادگستری آمریکا این رقم را در ارتباط با هزینه و ارزش دسترسی قانونی دانشگاهها به دادهها و مالکیت فکری نیز توضیح میدهند؛ بنابراین نباید آن را بدون توضیح، خسارت قطعی دانست.
