کشف فسیلهای نادری در چین نشان میدهند که نخستین موجودات مهرهدار، یعنی ماهیهای بیآرواره مربوط به ۵۰۰ میلیون سال پیش، به ۲ جفت چشم مجهز بودهاند. پژوهشگران در قالب مطالعهای به توصیف این ۲ جفت چشم پرداختند و نشان دادند که این ساختارها برای زمان خود بهطرزی غیرمنتظره پیشرفته بودهاند.
انسانها از دودمانی از مهرهداران منشأ گرفتهاند که پژوهشگران میتوانند آن را تا این ماهیهای بیآرواره موسوم به myllokunmingids ردیابی کنند. بیشتر خویشاوندان ما همانند ما ۲ چشم دارند، اما به نظر میرسد myllokunmingids به بیش از این نیاز داشتهاند.
myllokunmingids در ۵۱۸ میلیون سال پیش و در دوره کامبرین میزیستند؛ دورهای که بازه زمانی آن بین ۵۴۱ میلیون تا ۴۸۵.۴ میلیون سال پیش امتداد دارد. در این مقطع از تاریخ زمین، شکارچیان بزرگ در حال ظهور بودند و اقیانوسها را برای نیاکان کوچک و نرمبدن ما خطرناکتر میکردند.
وینتر اظهار داشت که در چنین محیطی، داشتن ۴ چشم ممکن است میدان دید گستردهتری در اختیار این جانوران قرار داده باشد و برای اجتناب از شکارچیان اهمیت اساسی داشته است.
پژوهشگران این چشمها را در فسیلهایی با جزئیات استثنایی کشف کردند که در بسترهای فسیلی چنگجیانگ در جنوب چین حفظ شده بودند. بر اساس این مطالعه، در ۲ گونه مجزا، Haikouichthys ercaicunensis و یک گونه نامگذارینشده از myllokunmingid، مشخص شد که فسیلها دارای ۲ چشم بزرگتر در دو سوی سر و ۲ چشم کوچکتر در میانه سر بودهاند.
از آنجا که بخشهای نرم بدن مانند چشمها بهندرت در سوابق فسیلی حفظ میشوند، پژوهشگران خوششانس بودند که بقایای چشمی را در این فسیلها بیابند. برای تأیید وجود چشمها و بررسی ساختار آنها، تیم تحقیقاتی از میکروسکوپهای پرقدرت و تحلیلهای شیمیایی بهره گرفت.
پییون کونگ، نویسنده اصلی مطالعه و استاد پژوهشی دیرینهزیستشناسی در دانشگاه یوننان چین، میگوید آنها ابتدا به بررسی چشمهای بزرگ و آشکار پرداختند تا آناتومی آنها را درک کنند و کشف ۲ چشم کوچکتر و کاملاً کارآمد در میان آنها شگفتی کامل به همراه داشت. او افزود که از مشاهده این موضوع فوقالعاده هیجانانگیز بوده است.
به گفته پژوهشگران، ۲ چشم کوچکتر دارای شکل دایرهای، رنگدانههای جذبکننده نور و عدسیهایی بودند که همانند چشمهای بزرگتر قادر به تشکیل تصویر بودند. تیم پژوهشی بر این باور است که این جفت دوم چشمها ویژگیای ابتداییتر شبیه به چشم برخی مهرهداران امروزی و منشأ غدهای هستند که در انسان به تنظیم خواب کمک میکند.
برخی ماهیها، خزندگان و دوزیستان زنده دارای چشم آهیانهای یا چشم سوم در سر خود هستند که تنها نور را تشخیص میدهد. این چشم آهیانهای با غده صنوبری مرتبط است که در انسان و بیشتر مهرهداران دیگر در مغز قرار دارد. غده صنوبری در تاریکی هورمون ملاتونین ترشح میکند و این هورمون به نوبه خود به ما کمک میکند به خواب برویم. اما ۵۰۰ میلیون سال پیش، این غده به myllokunmingids کمک میکرد از شکارچیان بگریزند.
کونگ گفت آنچه مشاهده میشود این است که اندامهای صنوبری در آغاز بهصورت چشمهایی با قابلیت تشکیل تصویر شکل گرفته بودند. تنها در ادامه روند تکامل بود که این ساختارها کوچک شدند، توانایی بینایی خود را از دست دادند و نقش امروزی خود را در تنظیم خواب بر عهده گرفتند.
