در تحقیق جدیدی که توسط محققان ایرانی انجام شده است، چالشها و پیچیدگیهای زبانآموزی نسل آلفا در شرایطی بررسی شده که ابزارهای دیجیتال و فناوریهای هوشمند نقش پررنگی در آموزش و ارتباطات روزانه کودکان دارند.
نسل آلفا، یعنی کودکانی که از حدود سال ۲۰۱۰ به بعد متولد شدهاند، نخستین نسلی هستند که از همان سالهای ابتدایی زندگی با صفحهنمایشها، اینترنت و ابزارهای هوشمند انس گرفتهاند. برای این نسل، فناوری نه یک ابزار جانبی، بلکه بخشی از زندگی روزمره است. در چنین شرایطی، یادگیری زبان نیز مسیر متفاوتی نسبت به نسلهای پیشین پیدا کرده است. زبانآموزی دیگر محدود به کلاس درس، کتاب و تمرینهای سنتی نیست، بلکه با بازیهای دیجیتال، برنامههای آموزشی، رباتهای هوشمند و ارتباطات آنلاین گره خورده است. همین تغییر بنیادین باعث شده است که یادگیری زبان برای نسل آلفا همزمان با فرصتهای تازه، با چالشهای جدیدی همراه باشد؛ چالشهایی که اگر بهدرستی شناخته نشوند، میتوانند بر کیفیت یادگیری و حتی روابط اجتماعی کودکان اثر بگذارند.
یادگیری زبان تنها به حفظ واژهها و قواعد دستوری محدود نمیشود، بلکه نقشی اساسی در رشد تفکر، خلاقیت و تواناییهای ارتباطی دارد. زبان ابزاری است برای فهم جهان، انتقال فرهنگ و برقراری ارتباط با دیگران. در دنیای امروز که ارتباطات فرامرزی افزایش یافته، تسلط بر زبان میتواند فرصتهای آموزشی و شغلی بیشتری را پیش روی کودکان قرار دهد. با این حال، حضور گسترده فضای مجازی، شبکههای اجتماعی و پیامرسانها باعث شده است استفاده از زبان محاورهای، واژههای شکسته و اصطلاحات غیررسمی افزایش یابد. این موضوع بهویژه در کودکان نسل آلفا میتواند به تضعیف مهارتهای زبانی رسمی، کاهش دقت در نوشتار و افت کیفیت بیان گفتاری منجر شود. از سوی دیگر، وابستگی بیش از حد به ابزارهای دیجیتال ممکن است تعاملات حضوری و تمرینهای گروهی را که برای یادگیری زبان ضروریاند، کاهش دهد.
محبوبه عارفی، دانشیار گروه علوم تربیتی و روانشناسی دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شهید بهشتی، به همراه دو نفر از همکاران همدانشگاهی خود، پژوهشی را در همین خصوص و درباره چالشهای زبانآموزی نسل آلفا در عصر هوش مصنوعی و ابزارهای دیجیتال انجام دادهاند. این پژوهش با تمرکز بر تحلیل مسائل و موانعی صورت گرفته که یادگیری زبان را برای کودکان این نسل پیچیدهتر کرده است. محققان تلاش کردهاند با نگاهی جامع، تأثیر فناوری، عوامل فرهنگی و اجتماعی، مسائل روانشناختی و همچنین ساختار نظام آموزشی را در این زمینه بررسی کنند و تصویری روشن از وضعیت موجود ارائه دهند.
برای انجام این تحقیق، از رویکرد کیفی استفاده شده است؛ رویکردی که به جای تکیه بر آمارهای عددی، بر تجربهها و دیدگاههای افراد تمرکز دارد. دادههای پژوهش از طریق مصاحبههای عمیق و نیمهساختاریافته با ۹ معلم گردآوری شد که همگی عضو گروههای آموزشی استان سمنان بودند. سپس این دادهها با استفاده از روش تحلیل مناسب بررسی شدند.
یافتههای پژوهش فوق نشان دادند که چالشهای زبانآموزی نسل آلفا را میتوان در پنج حوزه اصلی دستهبندی کرد: فناوری، فرهنگی و اجتماعی، روانشناختی و انگیزشی، امنیت و حریم خصوصی، و نظام آموزشی. در مجموع، دهها مضمون مختلف از دل مصاحبهها استخراج شد که همگی به نوعی با نقش گسترده فناوری در زندگی کودکان ارتباط داشتند.
معلمان اشاره کردند که هرچند ابزارهای دیجیتال امکان دسترسی آسانتر به محتوای آموزشی و یادگیری شخصیسازیشده را فراهم کردهاند، اما در عین حال میتوانند تمرکز کودکان را کاهش دهند و یادگیری عمیق زبان را با اختلال مواجه کنند.
