جدول رتبه‌بندی بزرگ‌ترین تولیدکنندگان مواد معدنی جهان + جایگاه ایران

مواد معدنی از ارکان اصلی فعالیت صنایع انرژی، ساخت‌وساز، تولیدات صنعتی و فناوری‌های پیشرفته به شمار می‌روند.

با این حال، استخراج این منابع عمدتاً در اختیار کشورهایی قرار دارد که از ذخایر طبیعی گسترده و صنایع بزرگ سوخت‌های فسیلی برخوردار هستند.

یک گزارش تازه، کشورهای جهان را بر پایه میزان تولید مواد معدنی و با معیار حجم تولید بر حسب تن رتبه‌بندی کرده است. اطلاعات مورد استفاده، از طریق وزارت دارایی اتریش گردآوری شده و تمامی فلزات، مواد معدنی صنعتی مانند بوکسیت و الماس و همچنین سوخت‌های معدنی از جمله زغال‌سنگ، نفت خام و گاز طبیعی را در بر می‌گیرد.

از آنجا که مبنای این بررسی حجم تولید است، جایگاه کشورها براساس میزان تناژ تولیدشده تعیین گردیده و ارزش اقتصادی مواد معدنی در این رتبه‌بندی لحاظ نشده است. به همین دلیل، مواد معدنی حجیم مانند زغال‌سنگ تأثیر بسیار بیشتری نسبت به فلزات گران‌بهایی همچون طلا بر نتایج نهایی دارند.

چین با اختلاف قابل توجه نسبت به سایر کشورها در جایگاه نخست تولید مواد معدنی قرار دارد. این کشور ۵.۳ میلیارد تن ماده معدنی تولید می‌کند که برابر با ۲۶.۹ درصد از کل تولید جهان است. بخش عمده این رقم به استخراج زغال‌سنگ اختصاص دارد و تولید این ماده به حدود ۴.۸ میلیارد تن می‌رسد.

ایالات متحده با تولید ۲.۴ میلیارد تن و سهم ۱۲.۱ درصدی از کل تولید جهانی، رتبه دوم را به دست آورد. با وجود این، میزان تولید آمریکا کمتر از نصف تولید چین است. جایگاه بالای این کشور تا حد زیادی به تولید گسترده سوخت‌های فسیلی، به‌ویژه نفت خام و گاز طبیعی که در آن پیشتاز جهان است، مربوط می‌شود.

روسیه، هند و استرالیا نیز در ادامه این فهرست، رتبه‌های سوم تا پنجم را به خود اختصاص دادند. روسیه از تولیدکنندگان بزرگ سوخت‌های فسیلی، طلا و فلزات پایه محسوب می‌شود. هند عنوان دومین تولیدکننده بزرگ زغال‌سنگ جهان را در اختیار دارد و استرالیا نیز در تولید بوکسیت، سنگ‌آهن و لیتیوم رتبه نخست جهانی را حفظ کرده است.

چند کشور مهم تولیدکننده انرژی نیز در میان ۱۰ کشور نخست دیده می‌شوند. عربستان سعودی با تولید ۶۲۰ میلیون تن و ایران با تولید ۵۴۰.۳ میلیون تن در این جمع حضور دارند. اندونزی نیز در رتبه ششم قرار گرفته و علاوه بر تولید قابل توجه سوخت‌های فسیلی، بزرگ‌ترین تولیدکننده نیکل جهان به شمار می‌رود.

منطقه آسیا-اقیانوسیه حدود ۵۰.۳ درصد از کل تولید جهانی مواد معدنی را به خود اختصاص داده که معادل نزدیک به ۱۰ میلیارد تن است. سهم بالای این منطقه عمدتاً به عملکرد چین، هند، استرالیا و اندونزی وابسته بوده است.

حتی اگر تولید چین از محاسبات کنار گذاشته شود، کشورهای آسیا-اقیانوسیه همچنان ۴.۷ میلیارد تن ماده معدنی تولید می‌کنند که معادل ۲۳.۴ درصد از کل تولید جهان است. این موضوع نشان می‌دهد برتری این منطقه تنها به عملکرد چین محدود نیست.

آمریکای شمالی با سهم ۱۵.۹ درصدی در جایگاه دوم قرار گرفت. پس از آن اروپا با ۱۲ درصد و خاورمیانه با سهم ۱۱.۶ درصدی در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند.

قاره آفریقا با وجود برخورداری از جایگاه مهم در تولید موادی مانند کبالت و فلزات گروه پلاتین که حجم تولید کمتری دارند، تنها ۵.۵ درصد از کل تولید جهانی را به خود اختصاص داد. آمریکای جنوبی نیز که یکی از مناطق مهم تولید مس و لیتیوم محسوب می‌شود، سهمی معادل ۴.۷ درصد از تولید جهانی داشت.

حدود ۹۰ درصد از کل تولید مواد معدنی جهان تنها توسط ۲۵ کشور انجام می‌شود. این آمار نشان می‌دهد بخش عمده تولید جهانی از نظر حجم، در اختیار تعداد نسبتاً محدودی از تولیدکنندگان قرار دارد.

این تمرکز بالا نتیجه تفاوت کشورها در ویژگی‌های زمین‌شناسی، میزان ذخایر انرژی، ظرفیت صنعتی و اندازه تقاضای داخلی است. در نتیجه، کشورهای بزرگ تولیدکننده همچنان نقشی کلیدی در زنجیره‌های تأمین جهانی مرتبط با انرژی، زیرساخت‌ها و صنایع تولیدی ایفا می‌کنند.