چرا نام ایران از رتبه‌بندی جهانی اسپیدتست حذف شده است؟

در اتفاقی کم‌سابقه، نام ایران از جدیدترین گزارش ماهانه Speedtest Global Index حذف شده است؛ اتفاقی که پس از قطعی طولانی‌مدت اینترنت بین‌الملل رخ داده و پرسش‌های زیادی را درباره علت این موضوع ایجاد کرده است. اما علت اصلی حذف نام ایران از رتبه بندی قدیمی سرعت اینترنت کشورها که توسط موسسه Ookla منتشر می‌شود، چیست؟

بررسی جدیدترین نسخه منتشرشده از Speedtest Global Index نشان می‌دهد که ایران دیگر در فهرست رتبه‌بندی جهانی سرعت اینترنت موبایل و اینترنت ثابت حضور ندارد. این در حالی است که تا گزارش‌های پیشین، از جمله داده‌های مربوط به مارس ۲۰۲۶، ایران همچنان در این رتبه‌بندی قرار داشت و آمار آن منتشر می‌شد.

نکته قابل توجه اینجاست که در گزارش اخیر، بسیاری از کشورهایی که با مشکلات زیرساختی، بحران‌های سیاسی یا حتی جنگ روبه‌رو هستند، همچنان در جدول حضور دارند؛ بنابراین حذف ایران را نمی‌توان صرفاً به پایین بودن سرعت اینترنت نسبت داد.

بررسی مستندات رسمی Ookla نشان می‌دهد که تاکنون هیچ اطلاعیه یا بیانیه‌ای درباره حذف ایران از Speedtest Global Index منتشر نشده است. همچنین هیچ نشانه‌ای از اعمال محدودیت یا تحریم اختصاصی علیه ایران در این سرویس مشاهده نمی‌شود.

در نتیجه، نمی‌توان با استناد به منابع رسمی ادعا کرد که این شرکت تصمیم آگاهانه‌ای برای حذف ایران از رتبه‌بندی گرفته است.

با کنار هم قرار دادن داده‌های موجود، محتمل‌ترین توضیح، کاهش شدید حجم داده‌های قابل استناد پس از قطعی گسترده اینترنت بین‌الملل ایران است.

Speedtest Global Index بر پایه میلیون‌ها آزمون سرعتی که کاربران واقعی در سراسر جهان انجام می‌دهند تهیه می‌شود. هرچه تعداد آزمون‌های معتبر یک کشور کمتر باشد یا نمونه آماری نتواند نماینده وضعیت واقعی آن کشور باشد، امکان دارد آن کشور در رتبه‌بندی ماهانه نمایش داده نشود.

پژوهش‌های دانشگاهی که از داده‌های Ookla استفاده کرده‌اند نیز تأکید می‌کنند که نتایج این سرویس به شدت به حجم نمونه و کیفیت داده‌های جمع‌آوری‌شده وابسته است و کاهش نمونه‌های معتبر می‌تواند بر قابلیت تحلیل و مقایسه اثر بگذارد.

البته همانطور که احتمالاً شما نیز حدس می‌زنید، زمان‌بندی این اتفاق مشخص و قابل توجه است. از اوایل اسفند ۱۴۰۴، ایران با یکی از طولانی‌ترین قطعی‌های اینترنت بین‌الملل خود روبه‌رو شد؛ رخدادی که طبق گزارش نهادهای پایش اینترنت، دسترسی کشور به اینترنت جهانی را برای هفته‌ها به حداقل رساند.

گزارش‌های NetBlocks و Kentik نشان می‌دهند که این اختلال در مقاطعی ارتباط ایران با اینترنت جهانی را تقریباً به صفر رسانده و بازگشت دسترسی نیز به‌صورت تدریجی انجام شده است. برخی منابع، این رویداد را طولانی‌ترین قطعی سراسری اینترنت ثبت‌شده برای یک کشور توصیف کرده‌اند.

اگرچه Ookla درباره علت حذف ایران توضیحی ارائه نکرده است، اما هم‌زمانی حذف نام ایران از رتبه‌بندی با این دوره طولانی اختلال، احتمال ارتباط مستقیم میان این دو موضوع را تقویت می‌کند.

حذف ایران از جدول Speedtest Global Index به معنای حذف دائمی داده‌های کشور از پایگاه داده Ookla نیست. داده‌های تاریخی ایران همچنان در منابعی که از آرشیو این سرویس استفاده می‌کنند، قابل مشاهده است و آخرین آمار منتشرشده مربوط به مارس ۲۰۲۶ همچنان در دسترس قرار دارد.

به بیان دیگر، آنچه در حال حاضر مشاهده می‌شود، حذف نام ایران از رتبه‌بندی ماهانه است؛ نه حذف کامل سوابق آماری کشور.

در نهایت باید گفت، تا زمانی که Ookla یا نهادهای مسئول توضیح رسمی ارائه نکنند، هرگونه ادعا درباره حذف عمدی ایران یا دلایل سیاسی این موضوع، فاقد پشتوانه مستند خواهد بود.