تا امروز، هوش مصنوعی در بیمارستانها بیشتر به کارهای پشت میزی مثل نوشتن گزارش، خلاصهکردن پروندهها یا پاسخدهی به پیامهای بیماران محدود بوده است. این ابزارها هرچند مفید بودهاند، اما هیچکدام از پشت صفحه نمایشگر فراتر نرفتهاند. حالا اما رهبران حوزه سلامت میگویند که تحول بزرگ بعدی، هوش مصنوعیای است که وارد دنیای فیزیکی میشود؛ رباتها و ماشینهایی که نهتنها فکر میکنند، بلکه عمل میکنند.
این فناوری که هوش مصنوعی فیزیکی نام دارد، ترکیبی از هوش مصنوعی، رباتیک، حسگرها و دوربینها است که میتواند کارهایی مثل حمل دارو، کمک به جراحان حین عمل، نظارت بر بیماران، راهنمایی در توانبخشی و هماهنگی امور لجستیکی بیمارستان را بر عهده بگیرد.
با این حال ورود این فناوری به بیمارستان با چالشهای جدی همراه است. برخلاف چتباتها که پاسخ اشتباهشان ممکن است فقط سردرگمی ایجاد کند، اشتباه یک ربات در دنیای واقعی میتواند مستقیما جان بیماران را به خطر بیندازد.
به همین دلیل، بیمارستانها ناگزیرند پیش از استقرار این سیستمها، به مسائلی مثل ایمنی فیزیکی، نظارت انسانی، امنیت سایبری و مسئولیت حقوقی فکر کنند. متخصصان معتقدند بیمارستانهایی که امروز زیرساختهای لازم را آماده نکنند، فردا که این فناوری فراگیر شود، برای استفاده امن از آن دچار مشکل خواهند شد.
کارشناسان برجسته این حوزه میگویند اگرچه تصویر رباتهای انساننمای پیشرفته بسیار جذاب است، اما موفقیتهای اولیه هوش مصنوعی فیزیکی در کارهای سادهتر و عملیتر خواهد بود. پیشبینی میشود در پنج سال آینده، بیشترین رشد در حوزه لجستیک بیمارستانی رخ دهد؛ یعنی کارهایی مثل حمل ملزومات، مدیریت داروخانه، انتقال نمونهها و جابهجایی تجهیزات.
این کارها تکراری و زمانبر هستند، اما در محیطهای نسبتا کنترلشده انجام میشوند و ریسک بالینی پایینی دارند، بنابراین نقطه شروع مناسبی برای بیمارستانها محسوب میشوند، اما در بلندمدت انتظار میرود این فناوری وارد حوزههای حساستری مثل جراحی شود، هرچند کارشناسان تأکید دارند که در دهه آینده، به جای جراحی کاملاً خودکار، شاهد خودمختاری در وظایف مشخص و محدود خواهیم بود؛ مثلاً رباتی که فقط بخیه میزند یا فقط ابزار را جابهجا میکند.
به بیان سادهتر، هوش مصنوعی فیزیکی قرار نیست جایگزین پزشکان شود، بلکه ابزاری برای کمک به آنها در نظر گرفته شده است. این فناوری میتواند بار کاری سنگین و تکراری را از دوش پرستاران و کادر درمان بردارد تا آنها وقت بیشتری برای رسیدگی به بیماران داشته باشند. برای نمونه، به جای اینکه یک پرستار وقت خود را صرف جابهجایی دارو یا تجهیزات کند، یک ربات هوشمند این کار را انجام میدهد و پرستار فرصت مییابد که مستقیما به بیمار رسیدگی کند.
در شرایطی که کمبود نیروی انسانی در بخش سلامت به یک بحران جهانی تبدیل شده، چنین فناوریهایی میتوانند کمک بزرگی باشند. اما نکته کلیدی این است که بیمارستانها نباید تا زمانی که این فناوری همهگیر شد منتظر بمانند؛ بلکه باید از امروز به فکر ایجاد زیرساختهای فنی، تدوین قوانین و آموزش نیروی انسانی باشند تا وقتی زمان استفاده فرا رسید، نه تنها غافلگیر نشوند، بلکه بتوانند از نخستین بهرهبرداران موفق و ایمن آن باشند.
