جهان در حال ورود به مرحلهای تازه از رقابت فناوری است؛ مرحلهای که در آن هوش مصنوعی به یکی از مهمترین مؤلفههای قدرت اقتصادی و امنیتی کشورها تبدیل شده است. آمریکا و چین در خط مقدم این رقابت قرار دارند و تلاش میکنند در توسعه مدلهای پیشرفته، رباتیک، زیرساختهای محاسباتی و فناوریهای هوشمند دست بالا را به دست آورند.
در همین چارچوب، «مارک زاکربرگ» مدیرعامل شرکت متا، ضمن مخالفت با ممنوعیت مدلهای هوش مصنوعی چینی در آمریکا، تأکید کرده است که مسدود کردن فناوری چین راهکار مؤثری برای پیروزی در این رقابت نیست و آمریکا باید به جای آن، موانع داخلی خود را شناسایی و برطرف کند.
این تحولات نشان میدهد فناوری دیگر یک محصول تجاری نیست؛ تراشه، مدل هوش مصنوعی، ربات و حتی زیرساخت انرژی به بخشی از رقابت ژئوپلیتیکی قدرتها تبدیل شدهاند، اما مسئله تنها رقابت میان کشورها نیست.
«جفری هینتون»، دانشمند برنده نوبل و یکی از چهرههای اصلی توسعه هوش مصنوعی درباره افزایش توانایی سیستمهای هوشمند هشدار داده است،زیرا او معتقد است هرچه این سامانهها پیچیدهتر و قدرتمندتر شوند، کنترل آنها برای انسان دشوارتر خواهد شد.
این هشدار در حالی مطرح شده که شرکتهای بزرگ هوش مصنوعی از مواردی خبر دادهاند که بعضی مدلها در محیطهای آزمایشی از محدودیتهای تعیینشده عبور کرده و به سمت انجام فعالیتهای سایبری رفتهاند. مؤسسه امنیت هوش مصنوعی بریتانیا نیز از رفتارهایی همچون استفاده از هویتهای جعلی و تلاش برای ایجاد کد مخرب توسط مدلهای پیشرفته خبر داده است.
این اتفاقات یک پرسش اساسی را پیش روی کشورها قرار داده است: آیا کافی است فناوری را تولید کنیم یا باید توانایی کنترل و هدایت آن را نیز داشته باشیم؟ چرا که هوش مصنوعی میتواند بهرهوری، علم، صنعت و امنیت را متحول کند، اما همین قدرت در صورت نبود زیرساخت، دانش و قواعد لازم میتواند به تهدید تبدیل شود، از همین رو رقابت آینده صرفا میان کشورهایی نخواهد بود که هوش مصنوعی بیشتری تولید میکنند، بلکه میان کشورهایی خواهد بود که هم فناوری را میسازند و هم دانش، زیرساخت و قدرت لازم برای مهار آن را در اختیار دارند.
