شاه کبری، مار سختی برای رؤیت نیست. یک شاه کبرای بالغ به راحتی طولی حدود ۴ متر دارد که آنها را به بزرگترین مارهای سمی جهان تبدیل میکند. اما علیرغم اندازه و ظاهر نمادینشان، حداقل یک گونه آسیبپذیر در هند در حال مخفی شدن در قطارها و ورود تصادفی به زیستگاههای جدید و خطرناک است.
در مطالعهای که به تازگی در مجله Biotropica منتشر شده، محققان موزه لایبنیتس در بن آلمان، گزارشهای محلی تأییدشده و سوابق نجات مار کبری را که بین سالهای ۲۰۰۲ و ۲۰۲۴ در منطقه گوآ در جنوب غربی هند ثبت شده، تجزیه و تحلیل کردند. در مجموع، آنها ۴۷ مورد مشاهده مار شاه کبری را در طول ۲۲ سال شناسایی کردند. فراتر از خطر چنین ملاقاتهایی، مشکل بزرگتری وجود داشت: اینمارها بومی منطقه گوآ نیستند.
دیکانش پارمار، هرپتولوژیست و نجاتدهنده داوطلب مار شاه کبری که خودش شاهد عینی بوده، شخصاً به این موضوع شهادت میدهد. مشاهده او در سال ۲۰۱۷، یکی از پنج مشاهده جداگانه مار در مطالعه است که در قطارها گزارش شده. مصاحبههای بیشتر با ساکنان محلی نشان میدهد که این مارها همچنین در روستاها و جنگلهای همسایه دیده شدهاند، اما در هیچ کجای زمینهای کشاورزی اطراف مشاهده نشدهاند.
پارمار و همکارانش نوشتند: «با افزایش دسترسی جهانی به گوشیهای هوشمند ارزان و رسانههای اجتماعی در سالهای اخیر، تعداد گزارشهای مارها در قطارها در هند افزایش یافته است، به طوری که سه حادثه در یک دوره ۳۰ روزه ثبت گردیده و موارد بیشتری در رسانههای اجتماعی گزارش شدهاند.»
بر اساس این گزارشها، تیم مطالعه یک نظریه ارائه داد: «مارهای شاه کبری با قطار به مکانهای جدید میروند.» تیم تحقیق فکر میکند که مارها احتمالا به دلایلی ترکیبی، از جمله وجود طعمههایی مانند جوندگان و جاذبه پناهگاههای امن و مطمئن، به واگنهای راهآهن جذب میشوند.
با این حال، مقاصد نهایی آنها در اطراف گوآ ایدهآل نیست. پس از انجام یک مدل توزیع گونهای که عواملی مانند فعالیت انسانی، پوشش گیاهی و آب و هوا را ادغام کرد، پارمار سپس زیستگاههای فرضی مناسب را با مکانهای واقعی نجات مار کبری مقایسه کرد. تیم او کشف کرد که مارها بهترین شانس بقا را در مناطق داخلی گوآ، دور از ساحل اما نزدیک به رودخانهها و نهرها در جنگلها دارند. با این حال، گزارشها بیشتر مارها را در نزدیکی محلهای راهآهن قرار دادند که خشکتر، در معرض دید بیشتر و دارای گزینههای طعمه کمتری هستند. پارمار توضیح داد که به جای تغییرات آب و هوایی که مهاجرت را بر آنها تحمیل کند، اکنون عامل دیگری در حال بازی است.
او نوشت: «یافتههای ما یک مکانیسم متفاوت را پیشنهاد میکند. راهآهنها ممکن است نه تنها به عنوان کریدورهایی برای حرکت فعال، بلکه به عنوان مجراهای پرسرعت عمل کنند. این در تضاد با تأثیر معمولاً منفی جادهها است که اغلب به عنوان مانع یا منابع مرگ و میر قابل توجه برای مارها عمل میکنند.»
تیم پارمار استدلال کرد که بسیار محتمل است که مسیرهای مهاجرت با قطار، روشی بسیار کم گزارششده برای سفر باشد؛ نه تنها برای مارهای شاه کبری، بلکه برای سایر گونههای آسیبپذیر نیز. تنها با مطالعه و درک بهتر این شرایط است که میتوان از این جانوران و همچنین مسافران غافلگیرشده محافظت کرد.
