با افزایش محبوبیت عینکهای هوشمند دارای دوربین، دغدغههای مرتبط با حریم خصوصی بیش از گذشته مطرح شده است. کارشناسان هشدار میدهند که تشخیص این ابزارها برای عموم دشوار است و امکان سوءاستفاده وجود دارد. در نبود قوانین مشخص و بازدارنده، ضرورت افزایش آگاهی عمومی و تدوین مقررات شفاف بیش از پیش احساس میشود.
افزایش چشمگیر استقبال از عینکهای هوشمند مجهز به دوربین، بار دیگر موضوع حریم خصوصی را به یکی از دغدغههای اصلی حوزه فناوری تبدیل کرده است. گسترش استفاده از این ابزارها در فضاهای عمومی، نگرانیهایی را درباره احتمال تصویربرداری یا ضبط صدا از افراد بدون اطلاع و رضایت آنها به وجود آورده است.
در میان محصولات موجود، عینک هوشمند Ray-Ban Meta smart glasses یکی از شناختهشدهترین نمونهها به شمار میرود. این عینک با ظاهری مشابه مدل کلاسیک ویفرر عرضه شده، اما در بخش بالایی قاب خود به یک دوربین کوچک مجهز است و چراغ LED تعبیهشده روی آن، وضعیت ضبط را نمایش میدهد. با این حال، تشخیص این ویژگیها برای بسیاری از افراد در نگاه اول آسان نیست.
بر اساس گزارش وبسایت CENT، کارشناسان فناوری تأکید میکنند که اغلب کاربران عادی قادر نیستند این نوع عینکها را بهسرعت شناسایی کنند. همین موضوع میتواند زمینه سوءاستفاده برخی افراد را برای ضبط ویدیو یا صدا بدون دریافت اجازه فراهم کند؛ مسئلهای که بهویژه درباره گروههای آسیبپذیر از جمله کارگران و زنان، نگرانیهای جدیتری ایجاد کرده است.
عینکهای هوشمندی مانند Ray-Ban Meta و Oakley Meta Vanguard این امکان را در اختیار کاربران قرار میدهند که از طریق دکمه تعبیهشده روی دسته عینک یا با استفاده از فرمانهای صوتی نظیر «هی متا، عکس بگیر» (Hey Meta, take a photo) و «هی متا، فیلم بگیر» (Hey Meta, take a video)، اقدام به ثبت تصویر یا ضبط ویدیو کنند.
این دستگاهها هنگام عکاسی یا فیلمبرداری، سیگنال صوتی و نور LED منتشر میکنند، اما در بسیاری از موارد، بهویژه در محیطهای پرنور یا زیر تابش مستقیم خورشید، این نشانهها بهسختی قابل تشخیص هستند.
با وجود ظرفیتهای مثبت این فناوری (از جمله کمک به افراد کمبینا یا فراهمکردن امکان ثبت لحظات کاری هنرمندان و سرآشپزها در حین فعالیت) استفاده غیرمجاز از آن میتواند تهدیدی جدی برای حریم خصوصی شهروندان باشد.
در حال حاضر، چارچوبهای قانونی سختگیرانه و مشخصی برای تنظیم نحوه استفاده از این ابزارها یا جلوگیری از سوءاستفادههای احتمالی تدوین نشده است. همین خلأ قانونی میتواند زمینه را برای رفتارهایی نظیر قلدری دیجیتال، تصویربرداری بدون مجوز و حتی رصد شرکتکنندگان در تجمعات اعتراضی یا افراد حاضر در اماکن عمومی حساس فراهم کند.
کارشناسان توصیه میکنند نخستین گام برای محافظت فردی در برابر چنین مخاطراتی، افزایش آگاهی عمومی نسبت به نشانههای ظاهری این عینکهاست؛ از جمله توجه به چراغ LED ضبط، صدای هشدار هنگام ثبت تصویر و همچنین بررسی شکل قاب و محل قرارگیری دوربین. ارتقای سواد دیجیتال و مطالبهگری در زمینه تدوین قوانین شفاف، میتواند نقش مهمی در ایجاد توازن میان نوآوری فناورانه و صیانت از حریم خصوصی ایفا کند.
