شرکت HiberTec خانه هیدرولیکی طراحی کرده است که هنگام آتشسوزی یا بلایای طبیعی در ۱۵ دقیقه به زیر زمین میرود و از ساختمان در برابر خسارت محافظت میکند.
شرکت آمریکایی HiberTec از فناوری نوآورانهای رونمایی کرده است که میتواند شیوه محافظت از خانهها در برابر بلایای طبیعی را متحول کند. این شرکت خانههایی طراحی کرده که در زمان وقوع آتشسوزی جنگلی، گردباد و برخی حوادث طبیعی دیگر، تنها با فشردن یک دکمه به داخل یک محفظه محافظ زیرزمینی منتقل میشوند. این ایده که تا چند سال پیش بیشتر شبیه فیلمهای علمیتخیلی بود، اکنون به مرحله اجرا رسیده و میتواند خسارتهای ناشی از بلایای طبیعی را به شکل چشمگیری کاهش دهد.
در سالهای اخیر، آتشسوزیهای جنگلی و گردبادها خسارتهای بیسابقهای به مناطق مختلف آمریکا وارد کردهاند. هزاران خانه هر سال در این حوادث از بین میروند و بسیاری از خانوادهها علاوه بر از دست دادن محل زندگی خود، با مشکلات سنگین بیمه و هزینههای بازسازی نیز روبهرو میشوند.
هرچند استفاده از مصالح مقاوم در برابر آتش و فناوریهای جدید ساختمانی تا حدی میزان خسارت را کاهش داده است، اما این روشها معمولاً تنها روند تخریب را کند میکنند و در برابر آتشسوزیهای گسترده یا گردبادهای شدید، تضمینی برای حفظ کامل ساختمان ارائه نمیدهند.
مهندسان HiberTec به جای مقاومتر کردن ساختمان در برابر آتش، رویکرد کاملاً متفاوتی را انتخاب کردهاند. آنها تصمیم گرفتهاند هنگام وقوع خطر، کل ساختمان را از مسیر حادثه خارج کنند. نتیجه این ایده، خانهای است که در شرایط اضطراری به کمک یک سامانه هیدرولیکی به داخل یک محفظه بتنی بزرگ در زیر زمین منتقل میشود و تا پایان بحران در آنجا باقی میماند.
از نظر ظاهری، این خانه هیدرولیکی هیچ تفاوتی با خانههای مدرن امروزی ندارند. طراحی مینیمال، پنجرههای بزرگ و معماری ساده باعث میشود هیچ نشانهای از فناوری پیچیده پنهانشده در زیر ساختمان دیده نشود. بخش اصلی این فناوری در زیر زمین قرار دارد؛ جایی که یک محفظه محافظ مقاوم برای پذیرش کامل ساختمان ساخته شده است.
در زمان صدور هشدار وقوع آتشسوزی یا گردباد، مالک خانه میتواند از طریق یک اپلیکیشن تلفن همراه یا سامانه کنترل از راه دور، فرآیند انتقال ساختمان را آغاز کند. پس از فعال شدن سیستم، اتصال برق، آب و گاز به صورت خودکار و با استفاده از مکانیزمهای اختصاصی قطع میشود تا احتمال وقوع حادثههای ثانویه به حداقل برسد.
همزمان با پایین رفتن خانه، سامانه پاشش مواد ضدحریق اطراف ساختمان فعال میشود و لایهای محافظ ایجاد میکند که احتمال گسترش شعلههای آتش را کاهش میدهد. پس از قرار گرفتن کامل خانه در داخل محفظه زیرزمینی، سقف محافظ روی آن بسته میشود و فضای داخلی را به طور کامل از محیط بیرون جدا میکند. این فرآیند از آغاز تا پایان تنها حدود ۱۵ دقیقه زمان نیاز دارد.
یکی از مهمترین ویژگیهای این فناوری، عملکرد آن در شرایط قطع برق است. سامانه انتقال خانه عمدتاً بر پایه نیروی جاذبه طراحی شده و به همین دلیل حتی در صورت از کار افتادن شبکه برق نیز میتواند ساختمان را به داخل محفظه هدایت کند. علاوه بر این، مهندسان چندین سامانه پشتیبان نیز برای افزایش قابلیت اطمینان در نظر گرفتهاند. این سامانهها شامل برق اصلی، باتری لیتیومی اضطراری و یک مکانیزم دستی مجهز به وینچ و قرقره هستند تا در صورت خرابی هر بخش، امکان پایین بردن خانه همچنان وجود داشته باشد.
به گفته شرکت HiberTec، محفظه زیرزمینی این خانهها میتواند دمایی تا ۱۰۹۰ درجه سانتیگراد را برای چندین روز متوالی تحمل کند. این میزان مقاومت بسیار فراتر از توان بسیاری از مصالح مقاوم در برابر آتش است که معمولاً تنها چند ساعت در برابر شعلههای شدید دوام میآورند. به همین دلیل، حتی اگر آتشسوزی جنگلی برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، احتمال سالم ماندن ساختمان بسیار بالا خواهد بود.
با وجود این قابلیتها، شرکت سازنده تأکید کرده است که این محفظه به هیچ عنوان برای حضور انسان در زمان وقوع حادثه طراحی نشده است. بنابراین، ساکنان باید پس از فعال کردن سامانه، مطابق دستورالعمل نیروهای امدادی منطقه را ترک کنند. هدف این فناوری، محافظت از ساختمان و داراییهای داخل آن است، نه تبدیل خانه به یک پناهگاه اضطراری.
در حال حاضر HiberTec سه مدل مختلف از این خانهها را عرضه میکند. مدل نخست یک خانه یکطبقه با سه اتاق خواب و سه و نیم سرویس بهداشتی است که حدود ۱۴۹ متر مربع زیربنا دارد. مدل دوم خانهای دوطبقه با چهار اتاق خواب، چهار و نیم سرویس بهداشتی و حدود ۲۳۲ متر مربع مساحت است. مدل سوم نیز یک خانه لوکس با پنج اتاق خواب، اتاق کار، پنج و نیم سرویس بهداشتی، تجهیزات لوکس و حدود ۳۷۲ متر مربع زیربنا است.
تصویر شماتیک عملکرد خانه هیدرولیکی HiberTec که مراحل پایین رفتن ساختمان به داخل محفظه زیرزمینی برای محافظت در برابر آتشسوزی جنگلی را نمایش میدهد. ساخت هر یک از این خانهها از آغاز عملیات اجرایی تا تحویل نهایی حدود ۱۸ ماه زمان میبرد. از آنجا که این فناوری نیازمند حفاری گسترده و ساخت محفظهای بزرگ در زیر ساختمان است، اجرای آن به شرایط زمین وابستگی زیادی دارد. به همین دلیل، این خانهها در حال حاضر بیشتر برای مناطقی مناسب هستند که سطح آب زیرزمینی پایین، خاک پایدار و شرایط توپوگرافی مناسبی داشته باشند. شرکت HiberTec که فعالیت خود را از ایالت کالیفرنیا آغاز کرده، فعلاً پروژههای خود را روی چنین مناطقی متمرکز کرده است.
هزینه ساخت، بزرگترین مانع گسترش این فناوری به شمار میرود. قیمت پایه این خانهها از حدود ۱۲۹۰۰ دلار برای هر متر مربع آغاز میشود. در نتیجه، کوچکترین مدل نیز قیمتی نزدیک به ۲ میلیون دلار دارد و بسته به شرایط زمین، میزان حفاری و هزینههای ساخت، این رقم میتواند بیشتر نیز شود. به همین دلیل، این فناوری در حال حاضر تنها برای گروه محدودی از خریداران قابل دسترس است.
از سوی دیگر، این سامانه را نمیتوان روی خانههای موجود نصب کرد، زیرا تمامی تجهیزات مکانیکی، سامانه هیدرولیکی و محفظه محافظ باید از همان مرحله طراحی و ساخت در ساختمان پیشبینی شوند. البته شرکت اعلام کرده است که بسیاری از خانههای پیشساخته و ماژولار تولیدشده توسط سازندگان بزرگ آمریکایی را میتوان با تغییرات محدود به این فناوری مجهز کرد.
توسعهدهندگان HiberTec برنامه دارند در سالهای آینده هزینه تولید این خانهها را به حدود ۵۴۰۰ دلار برای هر متر مربع کاهش دهند و همزمان امکان ساخت آنها را در زمینهایی با شرایط پیچیدهتر نیز فراهم کنند. اگر این هدف محقق شود، فناوری خانههای زیرزمینی میتواند به یکی از راهکارهای مهم برای مقابله با افزایش آتشسوزیهای جنگلی و دیگر بلایای طبیعی ناشی از تغییرات اقلیمی تبدیل شود؛ راهکاری که به جای مقابله مستقیم با آتش، کل ساختمان را از مسیر خطر خارج میکند و میتواند آینده صنعت ساختوساز را دگرگون سازد
