چین با ساخت نیروگاه خورشیدی ۴۰۰ کیلومتری به شکل اسب، موفق شد رکورد جهانی گینس را به نام خود ثبت کند.
چین با اجرای این پروژه بلندپروازنه، بخشی از صحرای کوبوچی در منطقه مغولستان داخلی را به یک کریدور عظیم تولید برق پاک تبدیل کرده است؛ پروژهای که نهتنها از فضا قابل مشاهده است، بلکه در دل خود بزرگترین تصویر ساختهشده از پنلهای خورشیدی در جهان را نیز جای داده است. این تصویر که یک اسب در حال تاخت را به نمایش میگذارد، به نمادی از توسعه زیرساختهای انرژی تجدیدپذیر چین تبدیل شده است.
تصاویر ماهوارهای ثبتشده توسط ماهوارههای Landsat 8 و Landsat 9 در بازهای هفتساله نشان میدهد که چین با سرعتی چشمگیر در حال گسترش تأسیسات خورشیدی در این منطقه بیابانی است. این پروژه بخشی از برنامه گسترده پکن برای افزایش امنیت انرژی، کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی و دستیابی به اهداف اقلیمی در دهههای آینده محسوب میشود.
نیروگاه خورشیدی کوبوچی چین در نهایت قرار است به طول حدود ۴۰۰ کیلومتر و عرضی نزدیک به پنج کیلومتر گسترش پیدا کند. هدف نهایی این طرح، ایجاد ظرفیتی معادل ۱۰۰ گیگاوات انرژی خورشیدی است که آن را در میان بزرگترین پروژههای خورشیدی جهان قرار میدهد. این میزان ظرفیت میتواند برق مورد نیاز میلیونها نفر را تأمین کند و نقش مهمی در تأمین انرژی مناطق پرجمعیت شمال و شرق چین داشته باشد.
تا پایان سال ۲۰۲۴ حدود ۵.۴ گیگاوات از ظرفیت برنامهریزیشده این پروژه تکمیل شده بود. از این مقدار، ۲ گیگاوات به پایگاه انرژی سه دره کوبوچی اختصاص دارد. با وجود این، روند توسعه همچنان ادامه دارد و پیشبینی میشود تنها در سال جاری حدود ۷ گیگاوات ظرفیت جدید وارد مدار شود.
نیروگاه خورشیدی کوبوچی چین پایگاه انرژی سه دره کوبوچی یکی از مهمترین بخشهای این پروژه به حساب میآید. این مجموعه پس از تکمیل نهایی قادر خواهد بود ۱۶ گیگاوات انرژی تولید کند. در این ساختار، ۸ گیگاوات از طریق نیروگاههای خورشیدی و ۴ گیگاوات از طریق مزارع بادی تأمین خواهد شد. ۴ گیگاوات باقیمانده نیز از نیروگاههای زغالسنگی تأمین میشود تا در زمان کاهش تولید برق از منابع تجدیدپذیر، پایداری شبکه حفظ شود.
یکی از شاخصترین بخشهای این مجموعه، نیروگاه خورشیدی جونما است. چیدمان پنلهای خورشیدی این نیروگاه در چین تصویری عظیم از یک اسب در حال دویدن را شکل داده است؛ تصویری که از ارتفاع بالا و حتی در تصاویر ماهوارهای به وضوح دیده میشود. این طرح موفق شده است عنوان بزرگترین تصویر ساختهشده از پنلهای خورشیدی را در کتاب رکوردهای گینس به دست آورد.
با وجود شهرت جهانی این طراحی، اهمیت نیروگاه جونما تنها به جنبه نمادین آن محدود نمیشود. این نیروگاه سالانه حدود ۲ میلیارد کیلوواتساعت برق تولید میکند و سهم مهمی در افزایش ظرفیت انرژی پاک چین دارد. همین موضوع نشان میدهد که ترکیب طراحی خلاقانه و کارایی صنعتی میتواند به بخشی از راهبرد توسعه انرژی در مقیاس ملی تبدیل شود.
ویژگی قابل توجه دیگر این پروژه، کارکرد چندمنظوره پنلهای خورشیدی است. مهندسان چینی پنلها را در ارتفاعی بالاتر از استانداردهای متداول نصب کردهاند تا علاوه بر تولید برق، بتوانند نقش حفاظتی نیز ایفا کنند. این پنلها با کاهش سرعت باد، از حرکت شنهای روان جلوگیری میکنند و به تثبیت خاک کمک مینمایند.
سایه ایجادشده توسط پنلها نیز میزان تبخیر آب را کاهش میدهد و شرایط مساعدتری برای رشد گیاهان فراهم میکند. تصاویر ماهوارهای طی سالهای اخیر نشان دادهاند مناطقی که پنلهای خورشیدی در آنها برای مدت طولانی نصب شدهاند، به تدریج شاهد افزایش پوشش گیاهی و سبز شدن زمین بودهاند.
پژوهشگران همچنان در حال بررسی اثرات بلندمدت این تغییرات هستند. برخی مطالعات نشان میدهد که گسترش پوشش گیاهی میتواند در آینده بر شرایط اقلیمی محلی و حتی الگوهای بارش اثر بگذارد، هرچند برای تأیید این فرضیه به دادههای بیشتری نیاز است.
در کنار مزایای گسترده این پروژه، انتقال حجم عظیم برق تولیدشده به مراکز مصرف یکی از مهمترین چالشهای آن محسوب میشود. بسیاری از شهرهایی که قرار است از این انرژی بهرهمند شوند، بیش از ۱۳۰۰ کیلومتر با صحرای کوبوچی فاصله دارند. با وجود این، چین طی سالهای گذشته سرمایهگذاری گستردهای در توسعه خطوط انتقال فوقفشارقوی انجام داده و بخشهایی از این شبکه هماکنون مناطق غربی و شمالی کشور را به مراکز صنعتی و شهری شرق و جنوب متصل کرده است.
برنامهریزان چینی پیشبینی میکنند که این نیروگاه خورشیدی تا پایان دهه جاری بتواند سالانه حدود ۴۰ میلیارد کیلوواتساعت برق پاک تولید کند. پروژه کوبوچی اکنون فراتر از یک مزرعه خورشیدی یا یک رکورد جهانی، به نمادی از راهبرد بلندمدت چین برای تأمین امنیت انرژی، توسعه فناوریهای پاک و مقابله با تغییرات اقلیمی تبدیل شده است.
