سوراخ کردن جوراب بازیکنان در جام جهانی ۲۰۲۶ مزیت علمی اثباتشدهای ندارد و پژوهشها اثر آن را بیشتر روانی و ناشی از احساس راحتی میدانند.
در جریان رقابتهای جام جهانی ۲۰۲۶، صحنهای بارها در مسابقات تکرار شده است؛ بسیاری از بازیکنان با جورابهایی به میدان میروند که در قسمت ساق پا چندین سوراخ دارند.
این موضوع در شبکههای اجتماعی به بحثی داغ تبدیل شده و برخی آن را راهی برای افزایش عملکرد ورزشی میدانند. با این حال، این اقدام پدیدهای تازه نیست و بازیکنان در رقابتهای قهرمانی اروپا، بازیهای المپیک و سایر تورنمنتهای بینالمللی نیز طی یک دهه گذشته از همین روش استفاده کردهاند. با وجود این، پژوهشهای علمی تاکنون هیچ مدرکی برای اثبات تأثیر آن بر بهبود عملکرد ارائه نکردهاند.
بیشتر بخوانید: دلیل سوراخ های جوراب بازیکنان جام جهانی چیست؟
جورابهای حرفهای فوتبال بهگونهای طراحی میشوند که کاملاً به پا بچسبند. این جورابها علاوه بر نگه داشتن محافظ ساق، از مچ پا، قوس کف پا و عضلات ساق حمایت میکنند، رطوبت را مدیریت میکنند و حرکت پا را داخل کفش کاهش میدهند تا ثبات بیشتری ایجاد شود. صنعت فوتبال دههها از همین اصل طراحی استفاده کرده است. هرچند مواد اولیه این محصولات به مرور سبکتر و مقاومتر شدهاند، اما هنوز هم بیشتر آنها از الیاف مصنوعی مانند پلیاستر، نایلون و اسپندکس ساخته میشوند.
با این حال، برخی بازیکنان اعتقاد دارند این جورابها بیش از حد تنگ هستند و در ناحیه ساق احساس گزگز، بیحسی یا فشار ایجاد میکنند. شدت این ناراحتی گاهی به حدی میرسد که بازیکنان در میانه مسابقه چند شکاف در قسمت ساق جوراب ایجاد میکنند تا به گفته خودشان «فشار را آزاد کنند» و راحتتر بدوند.
این احساس از دیدگاه بیومکانیک نیز قابل توضیح است. هنگام دویدن با حداکثر سرعت یا تغییر ناگهانی مسیر، بزرگترین عضله ساق پا منقبض میشود و ضخامت آن افزایش مییابد تا نیروی لازم برای حرکت رو به جلو را تولید کند. این تغییر شکل هزاران بار در طول یک مسابقه رخ میدهد. برای برخی ورزشکاران، همین افزایش مکرر حجم عضله کافی است تا جوراب فشاری ثابت بر ساق وارد کند و احساس فشار یا ناراحتی به وجود بیاورد.
به مرور زمان، میان بازیکنان این باور شکل گرفته است که ایجاد شکاف در جوراب باعث میشود عضله «آزادتر» باشد، فشار کاهش پیدا کند و احتمال درد یا گرفتگی عضلات کمتر شود. با این حال، متخصصان پزشکی ورزشی و ریکاوری تأکید میکنند هیچ مطالعه علمی تاکنون نشان نداده است که سوراخ کردن جوراب چنین مزیتی ایجاد میکند.
در مقابل، بسیاری از تحقیقات درباره پوشاک فشاری نشان میدهند اگر این لباسها بهدرستی طراحی و متناسب با بدن ورزشکار انتخاب شوند، میتوانند پس از فعالیتهای شدید به کاهش التهاب عضلات کمک کنند. بنابراین، حذف بخشی از فشار این پوششها لزوماً مزیت فیزیولوژیکی محسوب نمیشود.
با وجود نبود شواهد علمی، این رفتار همچنان در میان فوتبالیستهای حرفهای گسترش پیدا کرده است. امروزه بسیاری از کارشناسان آن را بیشتر یک عادت شخصی میدانند که بر پایه تجربه فردی بازیکنان شکل گرفته است، نه بر اساس یافتههای علمی.
از سوی دیگر، قوانین فوتبال نیز مانعی برای این کار ایجاد نمیکنند. بازیکنان تا زمانی که ایمنی تجهیزات حفظ شود و محافظ ساق بهطور کامل زیر جوراب قرار داشته باشد، میتوانند جوراب خود را تغییر دهند. البته این آزادی برای پیراهن مسابقه وجود ندارد و بازیکن نمیتواند با پیراهن پاره به میدان برود.
برخی متخصصان معتقدند دلیل تداوم این رفتار را باید در روانشناسی ورزش جستوجو کرد. در ورزش حرفهای، احساس راحتی میتواند اعتمادبهنفس ورزشکار را افزایش دهد. اگر بازیکنی تصور کند جوراب حرکت عضلات او را محدود کرده است، از بین بردن همین احساس محدودیت ممکن است باعث شود هنگام دویدن، شتاب گرفتن یا تغییر مسیر اعتماد بیشتری به بدن خود داشته باشد؛ حتی اگر عملکرد واقعی او از نظر علمی هیچ تفاوتی نکرده باشد.
در نتیجه، نبود شواهد علمی به معنای خیالی بودن احساس ناراحتی نیست. احساس فشار، محدودیت یا راحتی به عوامل متعددی از جمله ساختار بدنی، حساسیت فردی و تجربههای گذشته هر ورزشکار بستگی دارد. به همین دلیل ممکن است دو بازیکن با استفاده از دقیقاً یک نوع جوراب، تجربهای کاملاً متفاوت داشته باشند.
در نهایت، شواهد موجود نشان میدهند سوراخ کردن جورابهای فوتبال نه مزیت اثباتشدهای برای افزایش عملکرد ایجاد میکند و نه خطر آسیبدیدگی را کاهش میدهد. با این حال، تا زمانی که بازیکنان احساس کنند این کار به آنها آرامش و اعتماد بیشتری میدهد، به نظر میرسد این رسم همچنان در زمینهای فوتبال ادامه پیدا کند؛ عادتی که اثر آن بیش از آنکه فیزیولوژیکی باشد، ریشه در ذهن و روان ورزشکاران دارد.
