سمبل‌های عشق در کهکشان‌ها + تصاویر

اگر فکر می‌کنید که سمبل‌های عشق را تنها می‌توانید در کره زمین بیابید، سخت در اشتباهید؛ گاهی وقت‌ها در آسمان و در کهکشان‌های دور و نزدیک می‌توان علائمی شبیه به قلب، گل رز و دیگر نمادهای عاشقانه را یافت.

اگر احساس کرده‌اید که عشقتان آن‌قدر عمیق است که برای توصیفش به سراغ وسعت کهکشانی و کیهانی می‌روید، به نظر می‌رسد که جهان هستی هم هوایتان را دارد. شاید این به جهت‌گیری تصادفی اشیاء فضایی برگردد یا افسانه کهنی از عشق و یا ستاره‌هایی که رفتارشان سرشار از معناست باشد.

به هر ترتیب فضا مملو از یادآوری‌هایی است که نشان می‌دهند عشق، در همه‌جا حضور دارد. حالا و به بهانه روز ولنتاین قصد داریم تا شواهد عشق در کیهان را به شما معرفی کنیم:

حتی ستاره‌ها هم می‌توانند هماهنگ با هم بتپند. ستاره‌های ضربان قلب، سامانه‌های دوتایی هستند که به نظر می‌رسد مثل یک قلب می‌تپند. این ستاره‌ها در مدارهای بیضوی خاص و عجیبی به دور یکدیگر می‌چرخند و مثل یک رقص مداری پیچیده، گاهی به هم نزدیک و گاهی از هم دور می‌شوند. جالب‌تر اینجاست که تغییر نیروهای جزر و مدی برای مدت کوتاهی آن‌ها را به شکلی شبیه توپ فوتبال درمی آورد و همین، نحوه رسیدن نور آن‌ها به ما را تغییر می‌دهد.

وقتی این نورِ تپنده به شکل یک نمودار نوری ترسیم شود، شبیه به خروجی نوار قلب می‌شود و همین موضوع باعث شده تا آن‌ها رمانتیک‌ترین سامانه‌های ستاره‌ای در آسمان لقب بگیرند.

سحابی گل رز نمونه شگفت‌انگیزی است و حکایت از آن دارد که چطور زاویه دید، می‌تواند معنا بخش باشد. در اکثر تصاویر، این منطقه ستاره زا در بین یک ابر مولکولی غول‌پیکر، شبیه یک گل رز درخشان با رنگ‌های رنگین‌کمانی و گلبرگ‌های متعدد به نظر می‌رسد؛ یعنی دقیقاً شبیه به نماد گلِ عشقِ رمانتیک.

اما اگر کمی زاویه دیدتان را تغییر بدهید، این گل ظریف به یک جمجمه تبدیل‌شده و تعبیر عمیق‌تری به این طرح رمانتیک می‌دهد: از یک‌سو، سحابی می‌گوید: دوستت دارم و اگر از زاویه دیگری به آن نگاه کنید تعبیرش این خواهد بود: تا زمانی که مرگ ما را از هم جدا کند.

شاید در رؤیاهایتان به این فکر کرده‌اید که گردنبندی از جواهر به شکل ستاره‌های درخشان را به گردن معشوقتان بیندازید. شاید این ایده خوبی نباشد، اما آرایش و چیدمان زیبایی از بقایای فضایی در آسمان وجود دارد که می‌توانید از آن الگو بگیرید. سحابی گردنبند (PN G۰۵۴.۲-۰۳.۴) زمانی شکل گرفت که یکی از ستاره‌ها در یک سامانه دوتایی نزدیک، منبسط و به یک غول سرخ تبدیل شد و همراه خودش را در چیزی که اخترشناسان آن را فاز پاکت مشترک می‌نامند، بلعید. همان‌طور که این دو به‌صورت مارپیچی به هم نزدیک‌تر می‌شدند، لایه‌های بیرونی ستاره غول‌پیکر را به فضا پرتاب کردند و چیزی شبیه به یک حلقه درخشان از الماس‌های در حال انبساط را ایجاد نمودند.

این شیء تداعی‌کننده آتش‌بازی‌های درخشان، فروریختن لایه‌های بیرونی و نزدیک شدن بیش‌ازحد در یک آغوش تنگاتنگ است!

سحابی قلب (IC ۱۸۰۵) گرچه مورد خاصی است؛ اما فراتر از شباهت ظاهری‌اش به قلب، مفاهیم عمیق‌تری هم دارد. این سحابی بخشی از یک مجتمع ابری ستاره‌زای بزرگ در صورت فلکی ذات‌الکرسی است و درخشش آن، نتیجه یونیزه شدن توسط خوشه‌ای از ستاره‌های جوان، داغ و سوزان در هسته‌اش است. این قدرتِ گرم و خلاقِ کیهان است؛ یک پرورشگاه ستاره‌ای فعال که با متولد کردن ستاره‌های درخشان، جهان را از نور پر می‌کنند.

اگر دوستش داری، یک حلقه به انگشتش بینداز! به نظر می‌رسد یک ستاره در حال مرگ، دقیقاً همین کار را در سحابی خیره‌کننده حلقه (NGC ۶۷۲۰) انجام داده. درواقع، این شیء اصلاً یک حلقه نیست؛ بلکه یک پوسته سه‌بعدی از گاز است که توسط ستاره‌ای خورشیدمانند، درحالی‌که به یک کوتوله سفید تبدیل می‌شد، به بیرون پرتاب‌شده است.

آن کره هنوز در حال انبساط است و درنهایت به‌طور کامل متفرق خواهد شد. در مقیاس‌های زمانی کیهانی، طول عمر آن زودگذر است: چنین سحابی‌هایی حداکثر تنها ده‌ها هزار سال دوام می‌آورند؛ اما کوتوله سفید کوچک در مرکز آن باقی خواهد ماند؛ درنهایت، تصور می‌شود که این ستاره‌ها به توده‌هایی از کربن متبلور می‌شوند؛ نوعی الماس ستاره‌ای در آسمان.

در گذشته‌های دور، داستان‌های عاشقانه‌ای در دنیای ستاره‌ها نوشته می‌شدند. افسانه برساوش (Perseus) و آندرومدا (Andromeda) روایتگر داستان یک دختر زیبا، یک هیولای ترسناک و نجاتی جسورانه توسط قهرمانی شجاع و درنهایت شکوفایی یک عشق است.

این داستان در قالب یک جفت صورت فلکی همسایه بر روی آسمان ترسیم شد تا برساوش و آندرومدا برای همیشه در کنار هم باقی بمانند و عشق آن‌ها در نور ستاره‌ها جاودانه شود.

به‌ندرت پیش می‌آید که به ستاره یا سیاره‌ای فراخورشیدی، نام دیگری به‌جز نام رسمی‌شان داده شود؛ اما یک جفت خاص، یعنی WASP-۱۶۱ و WASP-۱۶۱b که رسماً «تیسلیت» و «ایسلی» نامیده می‌شوند، در واقع یک ستاره خورشید مانند و یک غول گازی هستند که غول در مدار نزدیکی به دور آن ستاره می‌چرخد؛ تیسلیت و ایسلی، کلماتی به زبان بربر هستند که به معنی عروس و دامادند.

افسانه تیسلیت و ایسلی، داستان زوجی از قبایل متخاصم است که از ازدواج منع شده بودند. گفته می‌شود اشک‌های آن‌ها، دریاچه‌های همسایه در مراکش را شکل داده‌اند که با همین نام ها، نام‌گذاری شده‌اند. حالا شاید آن‌ها سرانجام در آسمان به‌هم‌پیوسته‌اند.

چه کسی فکرش را می‌کرد که بتوان سیاره‌ای به رنگ سرخ یافت؟ سیاره فراخورشیدی GJ ۵۰۴ b، دست‌کم در نوری مناسب، این‌گونه است. این سیاره، با جرمی حدود چهار برابر سیاره مشتری، یکی از معدود سیاره‌های فراخورشیدی است که مستقیماً از آن تصویربرداری شده است.

در مشاهدات فروسرخ تلسکوپ سوبارو در هاوایی، GJ ۵۰۴ b به رنگ ارغوانی درخشان ظاهر می‌شود؛ رنگی که احتمالاً به دلیل گرمای ساطع‌شده از جو آن، به این رنگ دیده می‌شود؛ این سیاره با گرم‌ترین سیاره فراخورشیدی شناخته‌شده فاصله زیادی دارد ولی احتمالاً دل‌فریب‌ترین سیاره صورتی جهان است.

جهان مملو از کهکشان‌هاست و گاهی آن‌ها در یک رقص مداری پیچیده به هم می‌پیوندند که همین رقص درنهایت ممکن است منجر به ادغام آن‌ها با یکدیگر شود.

یکی از این رقص‌ها که به زیبایی، مظهر رمانتیسمِ این پیوند است، جفتی از کهکشان‌ها به نام Arp ۲۷۳ است. همان‌طور که آن‌ها به دور یکدیگر می‌چرخند، تداخل گرانشی‌شان باعث کشیدگی و تاب برداشتن بازوهای مارپیچی‌شان می‌شود. از دیدگاه ما روی زمین، پیکربندی فعلی آن‌ها شبیه به یک گل رز غول‌پیکر است که در فضا شکوفه داده است.

این یک عشق به معنای انسانی نیست، اما حتی اخترفیزیک در عمل می‌تواند صحنه‌هایی را خلق کند که مفاهیم رمانتیک و زیبایی را در مقیاس‌های خیره کننده‌ای به یاد ما بیاورد.