در سالهای اخیر همزمان با رشد اقتصاد دیجیتال و افزایش وابستگی کسبوکارها و شهروندان به خدمات آنلاین، حجم دادههای تولید و ذخیرهشده در فضای مجازی به شکل چشمگیری افزایش یافته است. این روند اگرچه موجب تسهیل خدمات، افزایش بهرهوری و شکلگیری مدلهای نوین کسبوکار شده، اما چالشهای جدی در حوزه امنیت سایبری و حفاظت از حریم خصوصی ایجاد کرده است.
متخصصان امنیت اطلاعات هشدار میدهند که حملات فیشینگ، بدافزارها، نشت اطلاعات از پایگاههای داده و دسترسیهای غیرمجاز به حسابهای کاربری، از جمله تهدیداتی هستند که کاربران عادی و سازمانها را به طور همزمان هدف قرار میدهند. در بسیاری از موارد، استفاده از گذرواژههای ساده، فعال نکردن احراز هویت دومرحلهای و بیتوجهی به مجوزهای دسترسی اپلیکیشنها، زمینه سوءاستفاده را فراهم میکند.
در سطح کلان نیز موضوع حکمرانی داده و نحوه جمعآوری، ذخیرهسازی و پردازش اطلاعات کاربران، به یکی از محورهای اصلی سیاستگذاری فناوری تبدیل شده است. کارشناسان تأکید میکنند شفافیت در اعلام سیاستهای حفظ حریم خصوصی، تعیین مسئولیت پلتفرمها در قبال دادههای کاربران و تدوین مقررات مشخص درباره امنیت سایبری، از الزامات توسعه پایدار اقتصاد دیجیتال است.
از سوی دیگر، گسترش ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی و تحلیل کلاندادهها، اهمیت حفاظت از دادههای شخصی را دوچندان کرده است؛ چراکه این فناوریها با تکیه بر حجم وسیعی از اطلاعات، قادر به تحلیل رفتار کاربران و پیشبینی الگوهای مصرف هستند. در صورت نبود چارچوبهای مشخص، این ظرفیت میتواند به نقض حریم خصوصی منجر شود.
کارشناسان توصیه میکنند کاربران برای ارتقای امنیت خود در فضای مجازی، از گذرواژههای پیچیده و منحصربهفرد استفاده کنند، احراز هویت چندمرحلهای را فعال سازند، نرمافزارهای خود را بهروز نگه دارند و از اشتراکگذاری اطلاعات حساس در بسترهای نامطمئن خودداری کنند.
به باور تحلیلگران، آینده اقتصاد دیجیتال در گرو ایجاد تعادل میان نوآوری فناورانه و صیانت از حقوق کاربران است؛ تعادلی که تنها با افزایش سواد دیجیتال، مسئولیتپذیری پلتفرمها و تدوین سیاستهای دقیق و اجرایی در حوزه حریم خصوصی و امنیت سایبری محقق خواهد شد.
