آسمان تنگه هرمز طی دو روز گذشته شاهد دو عملیات جداگانه علیه پهپادهای شناسایی بوده است؛ ابتدا یک فروند پهپاد «اوربیتر» و سپس یک پهپاد آمریکایی MQ-1 هدف سامانههای پدافندی ایران قرار گرفتند. مقامهای نظامی ایران میگویند هر دو پهپاد در چارچوب شبکه یکپارچه پدافند هوایی کشور شناسایی و منهدم شدهاند.
ماجرا از شامگاه یکشنبه ۲۹ شهریور آغاز شد. روابط عمومی ارتش اعلام کرد یک فروند پهپاد شناسایی پیشرفته «اوربیتر» ساعت ۱۸:۳۰ در منطقه جنوب شرق کشور و بر فراز تنگه هرمز مورد اصابت سامانههای بومی نیروی پدافند هوایی ارتش قرار گرفته است. طبق این اطلاعیه، عملیات در چارچوب شبکه یکپارچه پدافند هوایی انجام شده و پهپاد منهدم شده است.
کمتر از یک روز بعد، نوبت به یک پهپاد آمریکایی رسید. روابط عمومی سپاه پاسداران اعلام کرد یک فروند MQ-1 دیگر در آسمان تنگه هرمز توسط سامانه نوین پدافند هوافضای سپاه رهگیری و منهدم شده است. این خبر صبح دوشنبه ۳۰ شهریور منتشر شد و بهسرعت در رسانههای داخلی بازتاب پیدا کرد.
در اطلاعیه سپاه، MQ-1 پهپادی با سابقه طولانی عملیات در افغانستان معرفی شده و گفته شده است که این پهپاد بیش از ۲۰ هزار ساعت بر فراز افغانستان پرواز داشته است. در همین اطلاعیه، از لقب «قصاب قندهار» برای این پهپاد استفاده شده؛ لقبی که به سابقه مأموریتهای آن در افغانستان اشاره دارد.
سپاه همچنین مدعی شده است که MQ-1 چند سال قبل از چرخه عملیاتی نیروی دریایی و نیروی هوایی آمریکا کنار گذاشته شده و جای خود را به MQ-9 داده است. در روایت رسمی ایران، استفاده دوباره از MQ-1 به دنبال خسارتهایی است که به پهپادهای MQ-9 وارد شده است. این بخش از ادعا، همانطور که در اطلاعیه رسمی سپاه آمده، از سوی منابع ایرانی مطرح شده و جزئیات مستقل درباره علت استفاده از MQ-1 در این مقطع منتشر نشده است.
اما اهمیت اتفاق تنها به یک پهپاد محدود نمیشود. در فاصله کوتاهی، دو نوع پهپاد با مأموریتهای شناسایی در منطقه تنگه هرمز هدف قرار گرفتهاند؛ یکی اوربیتر که ارتش ایران آن را یک پهپاد شناسایی پیشرفته معرفی کرده و دیگری MQ-1 آمریکایی که سپاه از انهدام آن خبر داده است.
گزارشهای منتشرشده در رسانههای خارجی نیز نشان میدهد که ادعای ایران درباره رهگیری پهپادهای MQ-1 در اطراف تنگه هرمز، در روزهای اخیر چند بار مطرح شده است. خبرگزاری آناتولی پیشتر گزارش داده بود که ایران از رهگیری چند پهپاد MQ-1 در نزدیکی تنگه هرمز خبر داده است؛ با این حال، برای بخشی از این موارد، تأیید مستقل از سوی طرف آمریکایی ارائه نشده است.
تنگه هرمز در ماههای اخیر به یکی از حساسترین نقاط روی نقشه نظامی منطقه تبدیل شده و حضور پهپادهای شناسایی در اطراف این آبراه، اهمیت ویژهای دارد. به همین دلیل، هر گزارش درباره شناسایی یا سرنگونی یک پهپاد در این منطقه، علاوه بر جنبه نظامی، میتواند نشانهای از سطح بالای مراقبت هوایی در یکی از مهمترین مسیرهای انرژی جهان باشد.
با این حال، درباره جزئیات دقیق عملیات، نوع سامانهای که هر پهپاد را هدف قرار داده، محل سقوط و همچنین وضعیت خدمه یا تجهیزات احتمالی همراه پهپادها اطلاعات مستقلی منتشر نشده است. آنچه فعلاً در دسترس است، روایت رسمی ارتش و سپاه ایران درباره انهدام این دو پهپاد در آسمان تنگه هرمز است.
