۳۱ درصد از سایت‌های پربازدید جهان برای کاربران ایرانی بسته است

اینترنت ایران فقط با فیلترینگ داخلی محدود نمی‌شود؛ بخش قابل توجهی از وب‌سایت‌ها و خدمات بین‌المللی نیز به دلیل تحریم‌ها از دسترس کاربران ایرانی خارج شده‌اند. تازه‌ترین اظهارات مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت نشان می‌دهد حدود ۳۱ درصد از دامنه‌های پربازدید جهان برای کاربران داخل ایران قابل دسترسی نیست.

بهزاد اکبری، معاون وزیر ارتباطات و مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، در نشست خبری اخیر این شرکت اعلام کرد که وضعیت دسترسی کاربران ایرانی به دامنه‌های بین‌المللی به‌صورت شبانه‌روزی پایش می‌شود. به گفته او، در این سامانه صدها هزار دامنه پربازدید جهان بررسی می‌شوند و نتیجه پایش نشان می‌دهد نزدیک به ۳۱ درصد این دامنه‌ها برای کاربران ایرانی مسدود هستند.

اکبری تأکید کرده است که بخش عمده این محدودیت‌ها به تحریم‌های بین‌المللی مربوط می‌شود. به این ترتیب، حتی در شرایطی که یک سرویس یا وب‌سایت از سوی فیلترینگ داخلی مسدود نشده باشد، ممکن است کاربران ایرانی به دلیل سیاست‌های شرکت ارائه‌دهنده یا تحریم‌های آمریکا و کشورهای غربی امکان استفاده از آن را نداشته باشند.

مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت همچنین گفته است بخشی از این محدودیت‌ها به آلودگی برخی دستگاه‌ها و بخش دیگری نیز به محدودیت‌های داخلی مربوط می‌شود. بنابراین عدد ۳۱ درصد را نمی‌توان به‌طور کامل معادل «فیلترینگ داخلی» دانست؛ این رقم مجموعه‌ای از عوامل مختلف مؤثر بر دسترسی کاربران ایرانی به اینترنت بین‌الملل را نشان می‌دهد.

اهمیت این موضوع زمانی بیشتر مشخص می‌شود که بدانیم محدودیت‌ها فقط متوجه شبکه‌های اجتماعی یا سرویس‌های سرگرمی نیستند. طبق توضیحات معاون وزیر ارتباطات، بخش قابل توجهی از خدمات مسدودشده در قالب سرویس‌های B2C ارائه می‌شوند؛ یعنی خدماتی که می‌توانند مستقیماً مورد استفاده کاربران عادی، پژوهشگران، تولیدکنندگان محتوا و کسب‌وکارها قرار بگیرند.

اکبری با اشاره به این موضوع، محدودیت دسترسی کاربران ایرانی به برخی سرویس‌های بین‌المللی را با ادعاهای مربوط به دسترسی آزاد به اطلاعات در کشورهای غربی در تضاد دانسته است. او معتقد است پژوهشگران و فعالان اقتصادی نیز از این وضعیت متضرر می‌شوند، زیرا محدودیت‌ها فقط استفاده تفریحی از اینترنت را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد.

یکی از نکات مهم مطرح‌شده در این نشست خبری، هم‌زمانی محدودیت‌های خارجی و داخلی است. کاربر ایرانی ممکن است برای دسترسی به یک سرویس خارجی ابتدا با محدودیتی ناشی از تحریم مواجه شود و در موارد دیگر نیز یک سرویس به دلیل سیاست‌های داخلی در دسترس نباشد.

این وضعیت باعث شده بخشی از کاربران برای استفاده از خدمات مورد نیاز خود به ابزارهای دور زدن محدودیت‌ها روی بیاورند. مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت نیز هشدار داده که استفاده از این ابزارها می‌تواند برای کاربران چالش‌ها و مخاطرات امنیتی ایجاد کند.

این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که شرکت ارتباطات زیرساخت هم‌زمان از بازگشت بخش عمده ترافیک اینترنت بین‌الملل به وضعیت پیشین خبر داده است. گزارش‌های منتشرشده از نشست اخیر اکبری حاکی از آن است که حدود ۹۰ درصد ترافیک اینترنت بین‌الملل به شرایط قبل بازگشته است.

با این حال، بازگشت ترافیک به وضعیت عادی به معنی رفع تمام محدودیت‌های دسترسی نیست. آمار ۳۱ درصدی اعلام‌شده نشان می‌دهد حتی با برقرار بودن ارتباط بین‌الملل، بخشی از وب جهانی همچنان به دلایل مختلف برای کاربران داخل ایران قابل استفاده نیست.

عدد ۳۱ درصد از این جهت اهمیت دارد که تصویری متفاوت از مسئله محدودیت اینترنت در ایران ارائه می‌کند. بخشی از مشکلات دسترسی کاربران به اینترنت جهانی از داخل کشور اعمال می‌شود و بخش دیگری نیز خارج از کنترل مستقیم شبکه داخلی و تحت تأثیر تحریم‌ها و محدودیت‌های شرکت‌ها و سرویس‌های خارجی قرار دارد.

در نتیجه، تجربه یک کاربر ایرانی هنگام ورود به یک سایت خارجی لزوماً فقط به وضعیت فیلترینگ داخلی وابسته نیست. ممکن است یک دامنه در داخل فیلتر نباشد، اما به دلیل تحریم یا سیاست شرکت ارائه‌دهنده، سرویس مورد نظر همچنان برای کاربران دارای IP ایران قابل استفاده نباشد.

بر اساس پایش شرکت ارتباطات زیرساخت، نزدیک به ۳۱ درصد از دامنه‌های پربازدید جهان برای کاربران ایرانی در دسترس نیست. به گفته بهزاد اکبری، بخش عمده این محدودیت‌ها ناشی از تحریم‌های بین‌المللی است و محدودیت‌های داخلی و آلودگی برخی تجهیزات نیز سهمی در این وضعیت دارند.

این آمار نشان می‌دهد مسئله دسترسی کاربران ایرانی به اینترنت جهانی ابعاد پیچیده‌تری از فیلترینگ داخلی دارد؛ موضوعی که برای کاربران عادی، کسب‌وکارهای اینترنتی، پژوهشگران و فعالان فناوری اهمیت ویژه‌ای دارد.