همزمان با وقوع موجی از آتشسوزیهای گسترده در کشورهای اروپایی از جمله فرانسه و اسپانیا، کارشناسان هواشناسی و محیطزیست درباره شکلگیری پدیدهای کمسابقه به نام «پیروکومولونیمبوس» (Pyrocumulonimbus) یا «ابر آتشین» هشدار دادهاند؛ پدیدهای که میتواند دامنه و شدت آتشسوزیهای جنگلی را به شکل قابل توجهی افزایش دهد.
آتشسوزیهای جنگلی معمولاً در شرایط هوای گرم، خشک و همراه با وزش باد گسترش پیدا میکنند، اما در برخی موارد، شدت آتش به اندازهای است که خود باعث ایجاد سامانههای جوی جدید میشود.
ابر آتشین چگونه شکل میگیرد؟
#ابرهای پیروکومولونیمبوس که به اختصار pyroCb نیز نامیده میشوند، در اثر گرمای بسیار زیاد ناشی از آتشسوزیهای وسیع جنگلی به وجود میآیند.
در این فرآیند، گرمای شدید، حجم عظیمی از دود و هوای داغ را به سمت لایههای بالایی جو هدایت میکند. با افزایش ارتفاع، هوا سرد شده و بخار آب موجود متراکم میشود؛ در نتیجه ابرهای عظیم طوفانی شکل میگیرند که میتوانند تا ارتفاع ۱۰ تا ۱۵ کیلومتری صعود کرده و حتی وارد لایه استراتوسفر شوند.
سازمان ناسا از این ابرها با عنوان «اژدهای آتشخوار ابرها» یاد کرده است.
چرا ابرهای آتشین خطرناک هستند؟
#کارشناسان هشدار میدهند که ابرهای پیروکومولونیمبوس تنها یک پدیده جوی نیستند، بلکه میتوانند خود به عاملی برای تشدید بحران تبدیل شوند.
این ابرها با ایجاد بادهای شدید، تغییر ناگهانی جهت وزش باد و تولید صاعقه، شرایط را برای گسترش آتشسوزی فراهم میکنند. صاعقههای ناشی از این ابرها نیز ممکن است در مناطق دورتر، آتشسوزیهای جدیدی ایجاد کنند و کنترل حریق را با دشواری بیشتری روبهرو سازند.
همچنین تغییرات ناگهانی شرایط جوی، عملیات آتشنشانان و نیروهای امدادی را با خطرات بیشتری همراه میکند.
افزایش وقوع ابرهای آتشین در جهان
#به گزارش گاردین، استرالیا از ابتدای قرن بیستویکم بارها شاهد تشکیل ابرهای پیروکومولونیمبوس بوده و پژوهشگران معتقدند وقوع این پدیده در سالهای اخیر روندی افزایشی پیدا کرده است.
این ابرها در جریان آتشسوزیهای گسترده ایالت کالیفرنیای آمریکا در سال ۲۰۲۲ نیز مشاهده شدند؛ اما در فرانسه، مشاهده این پدیده میتواند برای نخستینبار ثبت شود؛ موضوعی که از نگاه کارشناسان، نشانهای از افزایش شدت آتشسوزیهای ناشی از تغییرات اقلیمی است.
کارشناسان تأکید میکنند که با افزایش دمای زمین و وقوع موجهای گرمایی، احتمال شکلگیری چنین پدیدههایی در مناطق مختلف جهان نیز افزایش خواهد یافت.
