چند ماه پیش از آنکه ایلان ماسک در فوریه ۲۰۱۸ بهطور ناگهانی از هیئت مدیره OpenAI کنارهگیری کند و زخم یک جدایی جنجالی را بر پیکر این شرکت غیرانتفاعی بگذارد، در پشت پرده سخت مشغول اجرای نقشهای بلندپروازانه بود.
ایمیلها و شهادتهای ارائهشده در دادگاه فدرال اوکلند کالیفرنیا در جریان محاکمه ماسک علیه آلتمن، اکنون پرده از این تلاش برداشتهاند؛ ماسک قصد داشت سم آلتمن، مدیرعامل کنونی OpenAI، را برای پیوستن به یک «آزمایشگاه هوش مصنوعی در کلاس جهانی» در تسلا متقاعد کند. این طرح که با وسواس توسط مشاور ارشد و مادر چهار فرزندش، شیوون زیلیس، طراحی شده بود، حتی شامل پیشنهاد یک کرسی اختصاصی در هیئت مدیره تسلا به آلتمن نیز میشد.
زیلیس که در آن زمان نهتنها از مدیران ارشد تسلا و نورالینک، بلکه یکی از اعضای کلیدی و مشاوران هیئت مدیره OpenAI نیز بهشمار میرفت، نقشی محوری در این عملیات ایفا کرد؛ او در شهادت خود تأیید کرد که ایده تأسیس یک آزمایشگاه هوش مصنوعی رقیب در تسلا «روی میز بود» و خود او مسئولیت طراحی استراتژی و حتی برنامهریزی برای یک رویداد رسانهای جهت اعلام عمومی این پروژه را بر عهده داشت.
یکی از ایمیلهای فاششده او نشان میدهد که تحلیل کرده بودند: «وقتی مردم به ایلان و هوش مصنوعی فکر میکنند، به یاد OpenAI میافتند» و این یک مشکل برند برای تسلا بود که باید تغییر میکرد.
هدف نهایی، دفن کردن OpenAI در دل تسلا برای دستیابی به یک مزیت پنهان در رقابت با غولهایی همچون گوگل دیپمایند بود.
اهمیت این اسناد در بستر محاکمهای است که به اوج اختلافات شخصی و حقوقی میان ماسک و آلتمن تبدیل شده است؛ ماسک که روزگاری از بنیانگذاران و بزرگترین حامی مالی اولیه OpenAI با کمکی ۳۸ میلیون دلاری بود، اکنون آلتمن و دیگر بنیانگذار را به خیانت در مأموریت غیرانتفاعی و فریبکاری متهم میکند و خواهان دریافت ۱۳۴ میلیارد دلار غرامت است، اما وکلای OpenAI با استناد به همین ایمیلها، تصویر متفاوتی به هیئت منصفه ارائه میدهند.
آنها استدلال میکنند که شکایت ماسک صرفاً واکنش یک بنیانگذار شکستخورده است که نتوانسته کنترل کامل را به دست گیرد و حالا بهدنبال انتقام از رقیب بسیار موفقتر خود است.
در این میان، شیوون زیلیس به چهرهای کلیدی و متناقض تبدیل شده که حضورش در مرکز این زلزله حقوقی، گویای پیچیدگی مناسبات در سیلیکون ولی است؛ روابط شخصی و حرفهای او با ایلان ماسک بهشدت در هم تنیده است. آنها با یکدیگر زندگی میکنند، صاحب چهار فرزند هستند و او از سال ۲۰۱۷ بهعنوان طراح ارشد در کل سبد داراییهای هوش مصنوعی ماسک از جمله تسلا، نورالینک و خود OpenAI کار میکرد.
او حتی برای حفظ جریان اطلاعات، پس از خروج ماسک از OpenAI نیز بهعنوان عضو هیئت مدیره باقی ماند و در مکاتبهای از ماسک پرسید: «ترجیح میدهی برای حفظ جریان اطلاعات، نزدیک و صمیمی بمانم یا شروع به فاصله گرفتن کنم؟».
حقایق فاششده در این دادگاه، روایتی ساده از ماموریت در برابر سود را به چالش میکشد. این اسناد تصویری از یک بازی قدرت بزرگتر را به نمایش میگذارند. رقابت بر سر استعدادهای برتر و معماری شرکتی در روزهای آغازین شکلگیری صنعت هوش مصنوعی.
اکنون هیئت منصفه باید تصمیم بگیرد که آیا اقدام ماسک یک شکایت موجه برای حفظ یک خیریه عمومی بوده، یا تنها تلاشی نافرجام برای تبدیل OpenAI به زیرمجموعهای دیگر در امپراتوری تجاری او.
