شاید روزی برسد که برای روشن کردن موسیقی، باز کردن پیامها یا نوشتن یک ایمیل نیازی نباشد حتی لب باز کنی یا انگشت بجنبانی. کافی است فقط فکر کنی؛ این رویای نزدیک حالا رنگ واقعیتری به خود گرفته است،زیرا اپل، غول فناوری جهان، در حال بررسی همکاری با استارتآپ پزشکی «سینکرون» است تا دستگاههای آینده را با امواج مغز کنترل کرد.
داستان از جایی جذاب میشود که برخلاف تصور عموم، برای خواندن سیگنالهای مغز نیازی به باز کردن جمجمه نیست؛ سینکرون روش کمتهاجمی ابداع کرده، یعنی ایمپلنتهای نرم و ظریف از طریق رگهای خونی به سمت مغز هدایت میشوند. این فناوری که BCI یا «رابط مغز-رایانه» نام دارد، بدون درد و خطر جراحی بزرگ، امواج عصبی را ثبت میکند.
سپس الگوریتمهای هوش مصنوعی این امواج را رمزگشایی میکنند. بهعنوان مثال فرض کنید شخصی فقط به «کلیک کردن» فکر کند. همان لحظه، مکاننما روی صفحه حرکت میکند یا پیامی ارسال میشود. همهچیز در چند میلیثانیه.
اپل و سینکرون اولویت نخست خود را دسترسیپذیری اعلام کردهاند. کسانی که به دلیل سکته مغزی یا آسیب نخاعی توان حرکت ندارند، اولین قشری خواهند بود که با فکر خود آیفون یا اپلواچ را کنترل میکنند. شاید این تکنولوژی نخستین بار در خیابان دیده نشود، اما در زندگی یک فرد مبتلا به فلک چهاراندام، میتواند به اندازه «نفس کشیدن» اهمیت داشته باشد.
اما توقف در اینجا کار اپل نیست؛ در سناریوهای آینده، شما بدون صدا و بدون حرکت، در حال رانندگی با خودرو هستید، عینک واقعیت افزوده را با ذهنتان تنظیم میکنید یا به لپتاپ خود فرمان میدهید خاموش شود. دیگر خبری از تاچپد و صفحه کلید نیست.
البته هنوز باید نفس خود را حبس کنیم. فناوری BCI سالها تا رسیدن به قفسه فروشگاهها فاصله دارد. اولین چالش، دقت تشخیص فرمانهای مغزی است. مغز انسان پر از نویز و سیگنالهای مزاحم است. جدا کردن «قصد کلیک» از «خیالپردازی روزانه» کار آسانی نیست.
چالش مهمتر حریم خصوصی عصبی است. آیا کسی حق دارد بداند شما چه فکری میکنید؟ اگر دادههای مغزی هک شود چه؟ اپل که همیشه بر حفظ حریم خصوصی کاربران تأکید داشته، اینبار هم محتاطانه گام برمیدارد. ضمن اینکه ایمپلنتهای پزشکی باید تأییدیه نهادهای نظارتی مثل FDA آمریکا را بگیرند. انتظار میرود سالها از آزمایش داخلی تا عرضه انبوه طول بکشد.
جالب است بدانید اپل تنها نیست. نورالینک ایلان ماسک هم در این حوزه سرمایهگذاری کلان کرده، با این تفاوت که روش او تهاجمیتر است، اما به نظر میرسد همکاری اپل و سینکرون یک مزیت کلیدی دارد؛روش کمخطر و تمرکز روی کاربردهای پزشکی واقعی ، پیش از نمایشهای سینمایی.
تحلیلگران معتقد هستند اگر اپل پایش را به این عرصه بگذارد، همان تحولی را رقم میزند که آیفون در دنیای موبایل و اپلواچ در دنیای سلامت ایجاد کرد. یعنی شتابی عظیم به پذیرش عمومی یک فناوری عجیب و غریب.
به قول یکی از مهندسان سینکرون: «کسی نگفته فردا با فکر خود ایمیل میفرستید. اما گفته بودیم دیگر برای کلیک کردن نیازی به حرکت دست نیست.»
این همکاری خبر از جهانی میدهد که در آن «سختافزار» شما خود مغزتان است و تنها ابزار کنترلی، جریان نرم سیگنالهای الکتریکی درون سرتان. شاید ما در آستانه بزرگترین تحول در تجربه کاربری از زمان اختراع تاچاسکرین هستیم؛ تحولی که در سکوت یک اتاق بیمارستان شروع میشود و به مچ دست همه ما ختم میگردد.
