در روزهای اخیر، ادعایی در فضای رسانهای و شبکههای اجتماعی مطرح شده مبنی بر اینکه استفاده از امواج راداری برد بلند، فناوریهای صوتی و حتی پرواز هواپیماهای منطقهای برای «پراکندهسازی ابرها» موجب کاهش بارش در ایران شده و اکنون با توقف این اقدامات، ابرها بازگشتهاند. این ادعا همزمان با اشاره به جلسات برگزارشده در نهادهای نظارتی آمریکا درباره «کنترل آبوهوا» بیشتر مورد توجه قرار گرفته است.
بر اساس این روایتها، فناوریهایی مانند امواج صوتی، اینفراسوند، و سامانههای رادیویی قدرتمند میتوانند بر تشکیل کریستالهای یخ در ابرها اثر بگذارند یا باعث پراکندگی ذرات آب شوند. همچنین به پروژههایی مانند سامانههای تحقیقاتی یونوسفری و برخی کاربردهای نظامی امواج الکترومغناطیسی اشاره میشود که گفته میشود قادر به تغییر شرایط جوی هستند.
با این حال، بررسی منابع علمی و پژوهشهای هواشناسی نشان میدهد که توانایی کنترل آبوهوا در مقیاس وسیع همچنان بسیار محدود است. روشهای شناختهشدهای مانند «بارورسازی ابرها» وجود دارد که با استفاده از موادی نظیر یدید نقره انجام میشود، اما حتی این روش نیز تنها در شرایط خاص و با احتمال موفقیت محدود عمل میکند و نمیتواند سامانههای بزرگ جوی را کنترل کند.
کارشناسان حوزه هواشناسی تأکید میکنند که سامانههای جوی در مقیاس منطقهای تحت تأثیر عوامل کلان مانند گردش عمومی جو، دمای سطح دریا، الگوهای فشار، و تغییرات اقلیمی قرار دارند. انرژی مورد نیاز برای پراکنده کردن گسترده ابرها در سطح یک کشور، چندین مرتبه بزرگتر از توان عملی فناوریهای موجود است. به همین دلیل، بسیاری از دانشمندان ادعای «کنترل گسترده آبوهوا با رادار یا امواج صوتی» را فاقد پشتوانه علمی کافی میدانند.
در عین حال، برخی پژوهشها نشان میدهد که امواج صوتی یا فناوریهای مشابه ممکن است در مقیاس بسیار محدود مانند کاهش مه در فرودگاهها کاربرد داشته باشند، اما تعمیم این اثر به مقیاس ملی یا منطقهای قابل اثبات نیست. همچنین سامانههای راداری معمولی برای پایش وضعیت جوی طراحی شدهاند و نه تغییر آن.
در مجموع، اگرچه بحث درباره فناوریهای نوین دستکاری آبوهوا همچنان در محافل علمی و سیاستگذاری مطرح است، اما شواهد موجود نشان میدهد که نسبت دادن تغییرات گسترده بارش به انهدام سامانههای راداری یا توقف پروازها، بیش از آنکه مبتنی بر دادههای علمی باشد، در حد فرضیهای رسانهای باقی میماند.
