در دنیای تکنولوژی، واژه جیل بریک یادآور تلاش کاربران برای عبور از محدودیتهای نرمافزاری سیستمعاملهای بسته است؛ اما شنیدن این اصطلاح از زبان یک مقام ارشد نظامی درباره پیشرفتهترین جنگنده جهان، یعنی F-35 Lightning II، موضوع را از یک کنجکاوی نرمافزاری به یک چالش استراتژیک ملی تبدیل میکند. اخیراً وزیر دفاع هلند، با تشبیه سیستمعامل این جنگنده به گوشیهای آیفون، مدعی شده که امکان دور زدن محدودیتهای اعمال شده توسط آمریکا وجود دارد.
خرید جنگنده F-35 برای هر کشوری یک جهش تکنولوژیک است، اما این پرنده رادارگریز یک جنبه پنهان دارد: وابستگی مطلق به سرورهای آمریکا. اخیراً «خیس توینمن»، وزیر دفاع هلند در اظهارنظری جنجالی، از «جیلبریک» یا همان قفلشکنی نرمافزاری این جنگنده سخن گفته تا نشان دهد هلند نمیخواهد در دنیای دیجیتال، گروگانِ کدهای لاکهید مارتین باشد. اما آیا واقعاً میتوان مغز متفکر یک پرنده نسل پنجم را هک کرد؟
بنبست نرمافزاری؛ وقتی کلید استارت در واشینگتن است
#بنابر گزارش Clash Report، توینمن در گفتگو با شبکه رادیویی BNR Nieuwsradio، در پاسخ به این پرسش که آیا اروپا میتواند بدون تایید آمریکا تغییراتی در جنگندههای خود ایجاد کند، به امکان دستکاری سیستمعامل توسط طرفهای ثالث اشاره کرد.
توینمن با صراحتی غیرمنتظره در این باره گفت:
شاید نباید این را بگویم، اما درست مثل آیفون که آن را جیلبریک میکنید، F-35 هم قابلیت قفلشکنی دارد.
اگرچه او از باز کردن جزئیات فنی این موضوع خودداری کرده، اما این اظهارات نشاندهنده عمق نگرانی اروپاییها از وابستگی مطلق به زیرساختهای نرمافزاری آمریکا است.
واقعیت این است که F-35 تنها یک پرنده مکانیکی نیست؛ این جنگنده برای عملیاتی ماندن به شبکه ابری شرکت لاکهید مارتین و دریافت فایلهای داده مأموریت (MDF) وابسته است. این فایلها در واقع دیتابیسهای حیاتی هستند که توانایی شناسایی تهدیدات و تفکیک دوست از دشمن را به سیستمهای راداری و جنگ الکترونیک هواپیما میدهند.
بدون دسترسی به این شبکه، حتی اگر جنگنده سالم باشد، عملاً کارایی رزمی خود را از دست میدهد. این همان سناریویی است که برخی از آن به عنوان یک Kill Switch نرمافزاری یاد میکنند که عنان آن در کف کاخ سفید است.
خیس توینمن وزیر دفاع هلند چالش مهندسی معکوس ۸ میلیون خط کد رمزنگاریشده
#اما آیا ادعای وزیر دفاع هلند با واقعیتهای مهندسی نرمافزار همخوانی دارد؟ F-35 با بیش از ۸ میلیون خط کد اختصاصی اجرا میشود که برخلاف نرمافزارهای تجاری، تحت شدیدترین پروتکلهای رمزنگاری نظامی هستند. در اینجا خبری از دسترسیهای ساده به هسته (Kernel) سیستم نیست و هرگونه تغییر غیرمجاز در کدهای کنترل پرواز، میتواند منجر به سقوط فیزیکی پرنده و خسارات میلیونی شود.
هلند که تمام توان دفاع هوایی خود را به ناوگان F-35 گره زده، به دنبال راهی است تا در صورت قطع پشتیبانی آمریکا، بتواند سیستم را در حالت مستقل (Standalone) نگه دارد. با این حال، جیلبریک کردن سیستمی که برای هر عملکرد کوچک نیاز به تاییدیه (Handshake) با سرورهای مادر دارد، پروژهای فراتر از یک مهندسی معکوس معمولی است و نیاز به دسترسی به لایههای عمیق سختافزاری دارد که معمولاً در اختیار خریدار قرار نمیگیرد.
استقلال استراتژیک یا بلوف دیپلماتیک؟
#تنشهای سیاسی اخیر بین اروپا و آمریکا باعث شده تا کشورهای اروپایی به فکر راهحلهای جایگزین برای کاهش وابستگی به زنجیره تأمین ایالات متحده باشند. با اینکه آمریکا تاکنون تهدیدی مبنی بر قطع دسترسی متحدانش به شبکه F-35 مطرح نکرده، اما نفسِ وجود این وابستگی، قدرت چانهزنی هلند و سایر اعضای ناتو را کاهش داده است.
تلاش برای «قفلشکنی» این غول ۸۰ میلیون دلاری، در حقیقت تلاشی برای به دست گرفتن کنترل «دادههای مأموریت» و شخصیسازی آنها متناسب با نیازهای بومی اروپا است. حال باید دید آیا مهندسان هلندی واقعاً به حفرهای در امنیت سایبری این پرنده دست یافتهاند یا این اظهارات صرفاً پیامی سیاسی به واشینگتن برای کاهش محدودیتهای نرمافزاری است.
در دنیایی که نرمافزار حرف اول را میزند، مالکیت سختافزار بدون داشتن دسترسی کامل به کدهای آن، چیزی جز یک «اجاره بلندمدت» نیست.
به نظر شما آیا کشورهای خریدار حق دارند به کدهای منبع جنگندههایی که بابت آنها میلیاردها دلار هزینه کردهاند، دسترسی داشته باشند؟
