هند مشتری جدید سوخو ۵۷

گفت‌وگوهای روسیه و هند برای تولید تحت لیسانس جنگنده نسل پنجم سوخو-۵۷ به نقطه‌ای رسیده که می‌تواند آینده نیروی هوایی هند را برای دهه‌ها تغییر دهد؛ توافقی که فراتر از خرید یک جنگنده، به معنای انتقال فناوری و بازتعریف همکاری راهبردی دو کشور است.

در حالی که هند به‌ دنبال تثبیت جایگاه خود به‌ عنوان یک قدرت هوایی در سطح آسیاست، همکاری با روسیه بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است. به گفته مدیرعامل شرکت هواپیماسازی روسیه (UAC)، مذاکرات مربوط به تولید جنگنده نسل پنجم Su-۵۷ نه‌ تنها ادامه دارد، بلکه وارد مرحله‌ای شده که جزئیات فنی و صنعتی آن با دقتی بی‌سابقه در حال بررسی است؛ مرحله‌ای که می‌تواند مسیر همکاری دو کشور را برای چندین دهه آینده ترسیم کند.

«وادیم بادِخا»، مدیرعامل UAC، اعلام کرده که گفت‌وگوها اکنون به مرحله فنی و عمیق رسیده‌اند؛ جایی که دیگر بحث صرفا بر سر خرید یا فروش نیست، بلکه جزئیات تولید، بومی‌سازی و زیرساخت‌های صنعتی در مرکز توجه قرار دارد. به گفته او، تجربه روسیه نشان داده که چنین قراردادهایی معمولا ستون فقرات همکاری‌های بلندمدت نظامی و صنعتی میان کشورها را شکل می‌دهند.

محور اصلی مذاکرات فعلی، تولید جنگنده Su-۵۷ در خاک هند است؛ آن‌ هم در همان تاسیساتی که هم‌اکنون برای مونتاژ و تولید Su-۳۰ مورد استفاده قرار می‌گیرد. هدف، استفاده حداکثری از توان صنایع دفاعی هند و ادغام سامانه‌ها و تجهیزات بومی در این جنگنده پیشرفته است. بادخا تاکید کرده که همین سطح از پیچیدگی و عمق همکاری، نیازمند بررسی‌های طولانی و دقیق است. این اظهارات همزمان با امضای قرارداد مهم تولید تحت لیسانس هواپیمای مسافربری سوخو سوپرجت SJ-۱۰۰ در هند مطرح شده و نشان‌دهنده گسترش همکاری‌ها فراتر از حوزه نظامی است.

اگرچه علاقه هند به سوخو ۵۷ موضوع تازه‌ای نیست، اما تحولات سال ۲۰۲۵ این نیاز را به یک فوریت تبدیل کرده است. یکی از عوامل تاثیرگذار، عملکرد ناامیدکننده جنگنده‌های رافال در درگیری ماه مِی ۲۰۲۵ با پاکستان عنوان می‌شود؛ رخدادی که نگاه دهلی‌نو را بیش از پیش به سمت گزینه‌های روسی و تقویت سامانه‌های پدافندی مانند S-۴۰۰ سوق داد.

عامل مهم دیگر، پیشرفت سریع چین در حوزه جنگنده‌های نسل پنجم است. پکن از سال ۲۰۱۷ جنگنده J-۲۰ را عملیاتی کرده و با ارتقاهای پی‌ در پی، برتری خود را در نبردهای هوا به‌ هوا تثبیت کرده است. حتی نسخه‌های صادراتی J-۱۰C که به پاکستان تحویل داده شده‌اند، توانسته‌اند جنگنده‌های قدیمی‌تر Su-۳۰MKI هند را به چالش بکشند؛ مسئله‌ای که زنگ خطر را برای نیروی هوایی هند به صدا درآورده است.

بر اساس گزارش رسانه‌های هندی، مدل پیشنهادی قرارداد شباهت زیادی به تجربه موفق Su-۳۰MKI دارد. در این سناریو، ابتدا دو اسکادران از جنگنده‌های Su-۵۷ به‌صورت کامل در روسیه ساخته و تحویل داده می‌شود و پس از آن، تولید پنج اسکادران دیگر در خطوط تولید داخلی هند آغاز خواهد شد؛ مدلی که هم نیاز فوری عملیاتی را پاسخ می‌دهد و هم به تدریج صنعت داخلی را تقویت می‌کند.

یکی از جذاب‌ترین بخش‌های این مذاکرات، پیشنهاد روسیه برای ارائه دسترسی کامل به کدهای منبع (Source Code) سوخو ۵۷ است؛ پیشنهادی کم‌سابقه که در صورت نهایی شدن، به هند استقلال کامل در بهره‌برداری، ارتقا و شخصی‌سازی این جنگنده را می‌دهد. افزون بر این، بومی‌سازی گسترده می‌تواند راه را برای صادرات نسخه‌های هندیِ سوخو ۵۷ (مجهز به اویونیک و تسلیحات داخلی) به کشورهایی باز کند که به دلایل سیاسی امکان خرید مستقیم از روسیه را ندارند.