سازمان غذا و دارو بار دیگر نسبت به خرید دارو از بسترهای اینترنتی و شبکههای اجتماعی هشدار داده و تأکید کرده که تاکنون هیچ مجوزی برای فروش آنلاین دارو از طریق وبسایتها و پلتفرمهای عمومی صادر نشده است. بر این اساس هرگونه عرضه دارو خارج از داروخانهها غیرقانونی بوده و در حکم کالای قاچاق تلقی میشود.
به نقل از صدا و سیما، دکتر سعید مهرزادی، سرپرست دفتر بازرسی، ارزیابی عملکرد و پاسخگویی به شکایات سازمان غذا و دارو، با اشاره به رصد مداوم فضای مجازی گفت تا این لحظه، سازمان غذا و دارو به هیچ وبسایت یا پلتفرم اینترنتی عمومی، مجوز فروش دارو و مکمل اعطا نکرده است.
فروش اینترنتی دارو کاملاً غیرقانونی است
# به گفته مهرزادی، عرضه هرگونه محصول سلامتمحور خارج از مسیر رسمی و تحت نظارت داروخانهها، مشمول برخورد قانونی خواهد بود. وی در ادامه با هشدار نسبت به مخاطرات خرید دارو از منابع نامعتبر افزود:
«تنها مرجع رسمی و ایمن برای تهیه دارو و مکمل، داروخانهها هستند؛ زیرا اصالت و سلامت این محصولات تحت نظارت مسئول فنی داروخانه کنترل و تضمین میشود.»
مهرزادی همچنین به ابهام رایج درباره فعالیت برخی وبسایتهای وابسته به داروخانهها اشاره کرد و توضیح داد که مجوز فعالیت اینترنتی برخی داروخانهها صرفاً برای عرضه محصولات آرایشی، بهداشتی و برخی مکملهای دارای مجوز صادر شده است و این مجوزها شامل فروش دارو نمیشود.
جالبتر اینکه در حالی که طی سالهای اخیر بحث راهاندازی سازوکار قانونی فروش اینترنتی دارو بارها مطرح شده، سازمان غذا و دارو میگوید این موضوع همچنان در مرحله بررسیهای کارشناسی قرار دارد. به گفته سرپرست دفتر بازرسی این سازمان، ضوابط لازم برای اطمینان از حفظ سلامت مصرفکنندگان در حال تدوین است و تنها پس از نهایی شدن این چارچوبها، امکان ابلاغ سازوکار رسمی فروش آنلاین دارو از طریق داروخانهها وجود خواهد داشت.
مهرزادی در پایان تأکید کرد تا زمان نهایی شدن و ابلاغ این دستورالعملها، هرگونه فروش دارو در بستر اینترنت ممنوع و غیرقانونی است و از شهروندان خواست نسبت به خرید دارو از منابع ناشناس و غیرمجاز هوشیار باشند.
سلامت مردم یا منافع اقتصادی؛ ریشه اختلاف کجاست؟
# بحث فروش اینترنتی دارو سالهاست که به یکی از مناقشهبرانگیزترین موضوعات حوزه سلامت و اقتصاد دیجیتال تبدیل شده است. مخالفان این طرح معمولاً بر مخاطراتی مانند عرضه داروهای تقلبی، نگهداری نامناسب، احتمال خطا در تحویل دارو و دشواری نظارت بر زنجیره توزیع تأکید میکنند و معتقدند سلامت بیماران نباید قربانی توسعه شتابزده خدمات آنلاین شود.
با این حال، منتقدان رویکرد فعلی میگویند ماجرا فقط به مسائل فنی و نظارتی محدود نیست. در سالهای گذشته بارها فعالان اقتصاد دیجیتال و برخی کسبوکارهای حوزه سلامت اعلام کردهاند که ساختار سنتی بازار دارو و ارزش بالای مجوزها و امتیازات داروخانهها نیز در شکلگیری این مخالفتها بیتأثیر نیست. از نگاه آنها، ورود پلتفرمهای آنلاین میتواند مدل سنتی توزیع دارو را دستخوش تغییر کند و بخشی از درآمد این بازار را به بازیگران جدید منتقل کند.
البته واقعیت احتمالاً جایی میان این دو دیدگاه قرار دارد. دارو کالایی عادی نیست و عرضه آن، چه در داروخانه فیزیکی و چه در بستر اینترنت، نیازمند نظارت دقیق، احراز هویت، نسخه پیچی تحت نظارت داروساز، رعایت نگهداری اصولی و تضمین اصالت محصول است. اما در عین حال، بسیاری از کشورها با تدوین مقررات سختگیرانه توانستهاند فروش آنلاین دارو را در چارچوبی مشخص و تحت نظارت اجرا کنند. به همین دلیل پرسش اصلی دیگر «فروش اینترنتی دارو باشد یا نباشد» نیست؛ بلکه این است که چگونه میتوان سازوکاری طراحی کرد که هم سلامت بیماران حفظ شود و هم از مزایای دسترسی آسانتر و خدمات دیجیتال بهره گرفته شود.