یک مطالعه طولی در سنگاپور نشان میدهد استفاده گسترده از صفحهنمایش پیش از دو سالگی با تغییر در مسیر رشد مغز همراه است. این تغییرات میتواند در سالهای بعد به کندی تصمیمگیری و افزایش اضطراب منجر شود. پژوهشگران تأکید میکنند دو سال نخست زندگی، دورهای بسیار حساس برای رشد عصبی کودک است.
افزایش استفاده از تلفنهای هوشمند، تبلتها و سایر ابزارهای دیجیتال در سالهای اخیر، نگرانیهای تازهای درباره تأثیر صفحات نمایش بر رشد مغزی کودکان ایجاد کرده است. یک پژوهش جدید در سنگاپور نشان میدهد قرار گرفتن کودکان در معرض صفحهنمایش پیش از دو سالگی میتواند با تغییراتی در مسیر رشد مغز همراه باشد؛ تغییراتی که در سالهای بعد به کندتر شدن تصمیمگیری و افزایش سطح اضطراب در دوران نوجوانی منجر میشود.
بر اساس نتایج این مطالعه، کودکانی که در سالهای نخست زندگی زمان بیشتری را مقابل صفحهنمایش سپری کردهاند، رشد سریعتری را در بخشهایی از مغز تجربه کردهاند که مسئول پردازش بینایی و خودکنترلی هستند. پژوهشگران معتقدند این رشد شتابگرفته احتمالاً ناشی از تحریک حسی شدید و مداوم حاصل از محتوای دیجیتال است.
این تحقیق به سرپرستی استادیار «تان آی پنگ» و با همکاری تیمی از پژوهشگران «آژانس علوم، فناوری و تحقیقات سنگاپور (A-STAR)»، «مؤسسه توسعه ظرفیت انسانی» و «دانشگاه ملی سنگاپور» انجام شده است. دادههای مورد استفاده در این پژوهش از یک مطالعه طولی ملی با عنوان «رشد در سنگاپور به سوی نتایج سالم» استخراج شده است.
نتایج این تحقیق در مجله eBioMedicine منتشر شده و در آن ۱۶۸ کودک به مدت بیش از ۱۰ سال تحت بررسی قرار گرفتهاند. این کودکان در سنین ۴.۵، ۶ و ۷.۵ سالگی تحت اسکن مغزی قرار گرفتند تا روند شکلگیری و تکامل شبکههای عصبی آنها در طول زمان ارزیابی شود. چنین رویکردی به پژوهشگران امکان داد بهجای اتکا به یک تصویر مقطعی، مسیر تحول شبکههای مغزی را در بازهای بلندمدت تحلیل کنند.
نکته قابلتوجه آن است که استفاده از صفحهنمایش در سنین ۳ و ۴ سالگی پیامدهای مشابهی نشان نداد؛ موضوعی که بیانگر حساسیت ویژه دو سال نخست زندگی در قبال محرکهای محیطی است.
دکتر «هوانگ پی»، نویسنده اصلی این پژوهش، در توضیح مفهوم «بلوغ شتابیافته» میگوید این وضعیت زمانی رخ میدهد که برخی شبکههای مغزی، معمولاً در واکنش به چالشها یا محرکهای بیرونی، با سرعتی بیش از حد طبیعی رشد میکنند.
به گفته او، در روند طبیعی رشد، شبکههای مغزی بهتدریج و در گذر زمان تخصصیتر میشوند. اما در کودکانی که بهطور مداوم در معرض صفحات نمایش قرار دارند، شبکههای مرتبط با بینایی و ادراک پیش از آنکه پیوندهای کارکردی لازم برای تفکر پیچیده شکل بگیرد، با سرعت بیشتری توسعه مییابند. این عدم توازن میتواند انعطافپذیری عصبی را کاهش دهد و توان سازگاری فرد را در مراحل بعدی زندگی محدود کند.
پژوهشگران تأکید میکنند یافتههای این مطالعه میتواند مبنایی علمی برای بازنگری در توصیههای تربیتی و سیاستگذاریهای مرتبط با دوران کودکی فراهم کند. به باور آنها، درک حساسیت سالهای ابتدایی زندگی، نقش مهمی در تدوین راهبردهای حمایتی ایفا میکند و میتواند به تلاشهای جهانی برای تضمین رشد سالم کودکان از نخستین سالهای حیات کمک کند.
