دانشمندان با استفاده از یک ماهی که تنها چند ماه عمر میکند، نشان دادهاند داروهای دیابتی موسوم به مهارکنندههای SGLT2 میتوانند ساختار و کارکرد کلیه را در میانسالی بهتر حفظ کنند. این نتیجه، پنجرهای تازه به روی درمانهای ضدپیری کلیه و شاید محافظت بیشتر از قلب در سالهای سالمندی میگشاید.
یک دسته داروی پرکاربرد برای درمان دیابت ممکن است نقشی فراتر از کنترل قند خون داشته باشد و روند پیر شدن کلیهها را کند کند.
به نقل از HealthDay، پژوهشی که بهتازگی در نشریه Kidney International منتشر شده، اثر داروهای مهارکننده SGLT2 را روی ماهی «کِیلیفیش فیروزهای آفریقایی» بررسی کرده است؛ گونهای کوچک که تنها ۴ تا ۶ ماه عمر میکند و همین ویژگی آن را به مدلی مناسب برای مطالعه پیری اندامها تبدیل کرده است.
پژوهشگران میگویند به دلیل سرعت بالای پیری این ماهی، آنچه در انسان دههها طول میکشد، در این جانور در عرض چند هفته دیده میشود. آنها هنگام پیر شدن ماهیها، تغییراتی در کلیهها مشاهده کردند که بسیار شبیه کلیههای در حال پیر شدن انسان بود؛ از جمله کاهش رگهای خونی ریز، آسیب به فیلترای کلیه، افزایش التهاب و اختلال در تولید انرژی در سلولهای کلیوی. این همان الگوهایی است که در بیماری مزمن کلیه در انسان هم دیده میشود.
با این حال، ماهیهایی که با مهارکنندههای SGLT2 درمان شده بودند، به مراتب کمتر دچار این آسیبها شدند. کلیه این ماهیها جریان خون بهتری داشت، واحدهای تصفیهکنندهاش سالمتر بودند و تولید انرژی در سلولها کارآمدتر باقی ماند. مهمتر اینکه، این داروها التهاب را کاهش داده و ارتباط بین انواع مختلف سلولهای کلیه را نیز حفظ کردند؛ عواملی که در کنار هم، به گفته نویسندگان، تصویری «جوانتر» از بافت کلیه ارائه میداد.
دکتر هرمان هالر، نویسنده ارشد این مطالعه و رئیس آزمایشگاه زیستی MDI در ایالت مین، تأکید کرده است که این داروها پیشتر هم بهخاطر محافظت از قلب و کلیه در بیماران دیابتی و حتی غیردیابتی شناخته شده بودند، اما مکانیسم دقیق این اثر روشن نبود. او میگوید نتایج این پژوهش نشان میدهد که حفاظت از رگهای ریز، بهبود متابولیسم انرژی و کاهش التهاب، مجموعهای از «اثرات بالادستی» هستند که مزایای درمانی این داروها را توضیح میدهند.
به گفته پژوهشگران، استفاده از این ماهیِ سریعالپیر میتواند روند آزمایش داروهای جدید برای محافظت از کلیه را بهطور چشمگیری تسریع کند، زیرا دیگر لازم نیست سالها منتظر بمانند تا نشانههای پیری در مدلهای حیوانی ظاهر شود. گام بعدی تیم تحقیق، بررسی این است که آیا مهارکنندههای SGLT2 میتوانند پس از شروع آسیب، به ترمیم کلیه کمک کنند و اینکه زمانبندی شروع درمان تا چه حد بر نتایج تأثیر میگذارد.
