با نزدیک شدن به اوج مصرف برق، مقابله با استخراج غیرمجاز رمزارز به یکی از اولویتهای صنعت برق کشور تبدیل شده است؛ موضوعی که این بار بیش از آنکه صرفاً یک چالش اقتصادی باشد، به عرصه فناوری و مدیریت هوشمند شبکه وارد شده است.
بر اساس اعلام مسئولان صنعت برق، استفاده از برق یارانهای برای استخراج رمزارز، بهویژه در بخشهای صنعتی و کشاورزی، علاوه بر تحمیل بار اضافی به شبکه، موجب انحراف منابع یارانهای از اهداف اصلی خود یعنی حمایت از تولید و امنیت غذایی شده است.
بیش از ۱۲ هزار ماینر غیرمجاز کشف شد
#محمد الهداد، مدیرعامل شرکت توانیر، از کشف ۱۲ هزار و ۷۲۱ دستگاه استخراج غیرمجاز رمزارز در ۶۵۹ واحد صنعتی و کشاورزی از ابتدای سال ۱۴۰۴ تا پنجم خرداد ۱۴۰۵ خبر داد.
به گفته وی، از این تعداد، ۱۰ هزار و ۷۲۱ دستگاه در ۴۹۴ واحد صنعتی و هزار و ۹۸۰ دستگاه در ۱۶۵ واحد کشاورزی شناسایی و جمعآوری شده است.
برآوردها نشان میدهد این ماینرها در مجموع بیش از ۳۵ میلیون و ۶۸۳ هزار کیلوواتساعت برق را بهصورت غیرمجاز مصرف کردهاند؛ رقمی معادل مصرف سالانه برق بیش از ۱۱ هزار مشترک خانگی.
هرچند این میزان در مقیاس کل مصرف برق کشور سهم اندکی دارد، اما تمرکز مصرف این تجهیزات در ساعات اوج بار، میتواند موجب افت ولتاژ، افزایش احتمال خاموشی و کاهش پایداری شبکه شود.
کنتورهای هوشمند؛ ابزار اصلی شناسایی ماینرها
#وزارت نیرو در سالهای اخیر توسعه زیرساختهای هوشمند را به عنوان مهمترین راهکار مقابله با برقدزدی و استخراج غیرمجاز رمزارز دنبال کرده است.
طبق اعلام این وزارتخانه، تاکنون بیش از هفت میلیون کنتور هوشمند در کشور نصب شده که بیش از ۶۰ درصد انرژی مصرفی را پوشش میدهد. این کنتورها با تحلیل الگوهای مصرف، امکان شناسایی رفتارهای غیرعادی و بارهای مشکوک را فراهم میکنند.
همزمان، اجرای طرح مهتاب با هدف کاهش تلفات غیرفنی شبکه، زمینه شناسایی انشعابهای غیرمجاز و مصرفهای خارج از الگو را فراهم کرده و به گفته مسئولان، تنها طی ۶۰ روز موفق به آزادسازی حدود یک هزار مگاوات بار غیرمجاز از شبکه شده است.
برق یارانهای؛ از تولید تا استخراج رمزارز
#مسئولان صنعت برق تأکید دارند تعرفههای یارانهای برق در بخش کشاورزی و صنعت با هدف حمایت از تولید و کاهش هزینه تمامشده کالاهای اساسی تعیین شده است، اما در برخی موارد این انرژی ارزان به جای تولید محصولات کشاورزی یا صنعتی، صرف استخراج رمزارز میشود.
عباس علیآبادی، وزیر نیرو، با اشاره به اینکه «قاچاق از طریق برق نیز انجام میشود»، معتقد است برق مصرفی ماینرها به رمزارز تبدیل شده و سرمایه حاصل از آن از کشور خارج میشود؛ موضوعی که ضرورت برخورد با واحدهای متخلف را دوچندان کرده است.
در همین راستا، وزیر نیرو در نامههایی جداگانه به وزارتخانههای صنعت، معدن و تجارت و جهاد کشاورزی، خواستار اعمال برخوردهای بازدارنده، از جمله ابطال مجوز فعالیت واحدهایی شده که از برق یارانهای برای استخراج رمزارز استفاده میکنند.
هوشمندسازی شبکه؛ مسیر آینده مدیریت انرژی
#کارشناسان معتقدند توسعه شبکه برق هوشمند، استفاده از کنتورهای پیشرفته، تحلیل دادههای مصرف با کمک سامانههای دیجیتال و مشارکت مردمی از طریق سامانه ۱۲۱، میتواند نقش تعیینکنندهای در کاهش برقدزدی و مدیریت ناترازی انرژی داشته باشد.
در شرایطی که تقاضای برق در تابستان به اوج میرسد، استفاده از فناوریهای هوشمند برای رصد لحظهای شبکه و شناسایی مصرفهای غیرمجاز، به یکی از مهمترین ابزارهای حفظ پایداری شبکه برق کشور و جلوگیری از هدررفت یارانه انرژی تبدیل شده است.
روشهای متداول شناسایی ماینر غیرمجاز در سایر کشورهای
#- کنتورهای هوشمند و پایش لحظهای: شرکت برق مصرف غیرعادی یا مصرف ۲۴ ساعته را تشخیص میدهد.
- تحلیل داده و هوش مصنوعی: الگوریتمها الگوهای مشکوک را از روی مصرف برق و نوسانها پیدا میکنند.
- تحلیل کیفیت توان و هارمونیکها: بعضی مراکز استخراج نشانههای فنی قابلردیابی در شبکه ایجاد میکنند.
- تصویربرداری حرارتی: چون ماینرها گرمای زیادی تولید میکنند، دوربینهای حرارتی میتوانند محل فعالیت را مشخص کنند.
- گزارش مردمی و پاداش: در بعضی کشورها برای معرفی مراکز غیرقانونی، پاداش در نظر میگیرند. که در ایران هم این روش انجام می شود.(پاداش ۳۰۰ میلیون تومانی برای شناسایی ماینرهای غیرمجاز)
بر اساس گزارشهای موجود، در برخی کشورها استخراج رمزارز بهطور عمومی ممنوع است یا با محدودیتهای شدید قضایی و امنیتی روبهروست، و در اروپا هم با استخراج غیرقانونی برخورد سخت انجام میشود. در کنار این، برخی دولتها محلهای قانونی استخراج را ثبت و ردیابی میکنند تا تفاوت آن با مصرف غیرمجاز برق روشن باشد.
