به نقل از ام آی تی نیوز، براساس گزارش MIT Technology Review،چین در یک دهه گذشته توانست با حمایتهای دولتی و نوآوری شرکتهای داخلی، بزرگترین بازار خودروهای برقی جهان را بسازد. تا پایان سال ۲۰۲۵، نزدیک به ۶۰ درصد خودروهای جدید فروختهشده در چین برقی یا هیبریدی قابل شارژ بودند. اما اکنون این موفقیت با چالشی تازه همراه شده است: باتریهای لیتیوم-یونی که عمرشان به پایان رسیده و باید بازیافت شوند.
طبق برآورد مؤسسه EVtank، حجم باتریهای بازنشسته در چین در سال ۲۰۲۵ به حدود ۸۲۰ هزار تن رسیده و پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۰ به بیش از یک میلیون تن در سال افزایش یابد. این حجم عظیم زباله الکترونیکی فشار سنگینی بر صنعت بازیافت وارد کرده است؛ صنعتی که هنوز بهطور کامل شکل نگرفته و بخش بزرگی از آن در قالب بازار خاکستری فعالیت میکند.
در این بازار غیررسمی، کارگاههای کوچک باتریها را باز کرده، سلولها را دوباره بستهبندی کرده و حتی بهعنوان باتری «نو» میفروشند. در مواردی که باتریها بیش از حد فرسوده باشند، آنها را خرد کرده و فلزات ارزشمند مانند لیتیوم، نیکل، کبالت و منگنز را بهطور غیرایمن استخراج میکنند. این روشها اغلب بدون رعایت استانداردهای زیستمحیطی انجام میشود و خطر آلودگی آب و خاک و حتی انفجار و آتشسوزی را به همراه دارد.
برای مقابله با این وضعیت، دولت چین از سال ۲۰۱۸ تاکنون پنج فهرست سفید از شرکتهای مجاز بازیافت منتشر کرده که اکنون شامل ۱۵۶ شرکت است. با این حال، نرخ بازیافت رسمی همچنان پایین است و بخش بزرگی از باتریها به بازار خاکستری میروند.
شرکتهای بزرگ خودروسازی و تولیدکنندگان باتری نیز وارد عمل شدهاند. BYD برنامههای بازپسگیری باتری و همکاری با شرکتهای تخصصی بازیافت را آغاز کرده است. Geely یک سیستم «تولید دایرهای» ایجاد کرده که شامل جداسازی خودروهای اسقاطی، استفاده مجدد از باتریها در کاربردهای کمسرعت و بازیافت فلزات است. بزرگترین تولیدکننده باتری جهان، CATL، از طریق شرکت زیرمجموعه خود Brunp یکی از پیشرفتهترین شبکههای بازیافت را ساخته است؛ این شبکه بیش از ۲۴۰ مرکز جمعآوری دارد و سالانه حدود ۲۷۰ هزار تن باتری را پردازش میکند، با نرخ بازیافت فلزات بالای ۹۹ درصد برای نیکل، کبالت و منگنز.
با وجود این تلاشها، مشکل همچنان پابرجاست. بسیاری از برندهای کوچک خودروهای برقی که در سالهای ابتدایی رونق بازار تأسیس شدند، اکنون ورشکست شدهاند و مشتریانشان دسترسی به شبکههای رسمی بازیافت ندارند. این موضوع باعث میشود باتریهای آنها بیشتر به سمت بازار خاکستری بروند.
کارشناسان معتقدند که چین باید بهسرعت یک سیستم جامع برای مدیریت چرخه عمر باتریها ایجاد کند؛ سیستمی که بتواند باتریها را ردیابی، استفاده مجدد و بازیافت کند تا از خطرات زیستمحیطی و ایمنی جلوگیری شود. همانطور که یکی از مهندسان باتری در شانگهای گفته است: «هیچکس بهتر از شرکتهای سازنده نمیتواند این باتریها را مدیریت کند، چون آنها به شیمی، زنجیره تأمین و کاربرد مواد بازیافتی آگاه هستند.
