دونالد ترامپ ظاهراً میخواهد حتی واژههایی را که جهان دههها برای توصیف فناوری به کار برده، مطابق سلیقه خودش تغییر دهد. رئیسجمهور آمریکا در اظهارنظری جنجالی اعلام کرده است هرکس بهجای اصطلاح «ابرهوش» (Super Intelligence)، همچنان از عبارت «هوش مصنوعی» (Artificial Intelligence) استفاده کند، از نگاه کاخ سفید «دشمن» محسوب میشود؛ موضعی که جاهطلبی دولت او برای تحمیل روایت خودش بر صنعت فناوری را به نمایش گذاشته است.
ماجرا فقط یک پست جنجالی در شبکه اجتماعی تروث سوشال نیست. ترامپ ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶ فرمانی اجرایی امضا کرد که از دستگاههای اجرایی آمریکا میخواهد، تا جایی که قانون اجازه میدهد، اصطلاح «ابرهوش» یا SI را در مکاتبات، وبسایتها، گزارشها و اسناد رسمی جایگزین AI کنند. او استدلال کرده که واژه «مصنوعی» تصویر درستی از قدرت این فناوری ارائه نمیدهد.
اما همینجا تناقض اصلی تصمیم ترامپ آشکار میشود: هوش مصنوعی و ابرهوش از نظر علمی مترادف نیستند. هوش مصنوعی نام یک حوزه گسترده فناوری است که ابزارهای امروزی، از چتباتها تا سامانههای تشخیص تصویر، را شامل میشود. در مقابل، ابرهوش معمولاً به هوشی فرضی گفته میشود که در طیف وسیعی از تواناییهای شناختی از انسان فراتر برود؛ سطحی از توانایی که هنوز تحقق آن بهطور عمومی تأیید نشده است.
به بیان ساده، تغییر نام یک فناوری با فرمان سیاسی، تواناییهای واقعی آن را افزایش نمیدهد. اگر یک سامانه هوش مصنوعی در استدلال، برنامهنویسی یا تشخیص اطلاعات اشتباه کند، نامیدن آن بهعنوان «ابرهوش» این ضعفها را از بین نمیبرد. از همین رو، منتقدان این تصمیم معتقدند دولت آمریکا بهجای تمرکز بر تعریف دقیق فناوری، خطرهای آن و چارچوب نظارتی مناسب، بیش از اندازه بر نامگذاری و تصویرسازی تبلیغاتی متمرکز شده است.
ماجرا زمانی عجیبتر میشود که پای اجرای این تصمیم به میان میآید. خبرگزاری رویترز گزارش داده است که وزارت دادگستری آمریکا نیز به کارکنانش دستور داده در بیشتر موارد، از جمله در برخی اسناد قضایی، از اصطلاح «ابرهوش» استفاده کنند. بااینحال، فرمان ترامپ مجازات عمومی و مشخصی برای تمام کسانی که از عبارت AI استفاده میکنند تعیین نکرده است؛ بنابراین، تعبیر «دشمن کاخ سفید» را نباید به معنای ممنوعیت قانونی استفاده از این اصطلاح برای همه شهروندان دانست.
حتی گزارش اکسیوس به نکتهای کنایهآمیز اشاره کرده است: درحالیکه ترامپ استفاده از اصطلاح قدیمی را نشانه مخالفت میداند، برخی صفحات رسمی دولت آمریکا همچنان از عبارت «هوش مصنوعی» استفاده میکردند. این وضعیت پرسش سادهای ایجاد میکند: اگر تغییر واژه تا این اندازه ضروری است، چرا اجرای آن در خود دستگاه دولتی نیز با ناهماهنگی روبهرو شده است؟
در نهایت، این ماجرا نمونهای از برخوردی است که در آن یک بحث فنی و علمی به میدان نمایش قدرت سیاسی تبدیل میشود. ترامپ میتواند با فرمان اجرایی، واژگان مورد استفاده در دستگاه دولتش را تغییر دهد؛ اما نمیتواند صرفاً با انتخاب یک نام بزرگتر، فناوری موجود را به چیزی فراتر از واقعیت تبدیل کند. جاهطلبی برای رهبری رقابت هوش مصنوعی یک موضوع است؛ تلاش برای تحمیل تعریف سیاسی به اصطلاحات علمی موضوعی دیگر.