ایلان ماسک: هوش مصنوعی به یک سونامی مافوق‌صوت تبدیل شده است

ایلان ماسک در تازه‌ترین پیش‌بینی خود درباره آینده هوش مصنوعی، روند پیشرفت این فناوری را به یک سونامی مافوق‌صوت تشبیه کرده است.

او روز دوشنبه این دیدگاه را در شبکه اجتماعی X منتشر کرد و در کنار آن نموداری به اشتراک گذاشت که از نگاه او نشان می‌دهد رشد هوش مصنوعی از بهار سال ۲۰۲۶ وارد مرحله‌ای جهشی شده است.

این نمودار روند پیشرفت ماهانه هوش مصنوعی را از ژوئیه ۲۰۲۳ تا ژوئیه ۲۰۲۶ نمایش می‌دهد. در بخشی از آن، نوامبر ۲۰۲۴ به عنوان دوره‌ای معرفی گردیده که بسیاری تصور می‌کردند روند توسعه این فناوری متوقف شده است، اما از ابتدای سال ۲۰۲۶ منحنی رشد با شتاب زیادی رو به افزایش می‌رود و مسیر کاملاً متفاوتی را دنبال می‌کند.

به باور ماسک، نوامبر ۲۰۲۴ مقطعی بود که هیجان پیرامون هوش مصنوعی به پایین‌ترین سطح خود رسید. در آن زمان رسانه‌های مختلف گزارش داده بودند که مدل بعدی OpenAI با نام رمز Orion تنها پیشرفت محدودی نسبت به GPT-4 داشته است. انتشار این گزارش‌ها دوباره نگرانی‌ها درباره رسیدن روند مقیاس‌پذیری هوش مصنوعی به بن‌بست را افزایش داد. با این حال، سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI، این برداشت را رد کرد و اعلام نمود چنین مانعی وجود ندارد.

این نمودار تا حد زیادی با نتایج برخی ارزیابی‌های مستقل هم‌خوانی دارد. برای نمونه، Grok 4.5 که توسط شرکت xAI متعلق به ایلان ماسک توسعه یافته، به‌تازگی در یکی از آزمون‌های مستقل عامل‌های هوش مصنوعی متعلق به Artificial Analysis موفق شد بالاتر از رقبای خود قرار بگیرد. این مدل علاوه بر عملکرد بهتر، از نظر هزینه و سرعت نیز نتایج مطلوب‌تری ثبت کرده است.

ماسک همچنین اعلام کرده که داده‌های مهندسی شرکت SpaceX در مرحله بعدی آموزش Grok مورد استفاده قرار خواهد گرفت. البته اطلاعاتی که مشمول قوانین صادرات تسلیحاتی آمریکا هستند، از این فرایند کنار گذاشته می‌شوند. هدف از این اقدام، افزایش توانایی مدل در تحلیل و استدلال درباره مسائل فیزیکی دنیای واقعی عنوان شده؛ حوزه‌ای که داده‌های صرفاً متنی معمولاً پاسخگوی آن نیستند.

سرعت پیشرفت xAI حتی باعث شده ایلان ماسک در برخی ارزیابی‌های قبلی خود تجدیدنظر کند. او که ماه‌ها از شرکت Anthropic انتقاد می‌کرد، اخیراً موضع خود را تغییر داد و این شرکت را رهبر فعلی صنعت هوش مصنوعی توصیف نمود. این تغییر دیدگاه نشان می‌دهد رقابت میان آزمایشگاه‌های فعال در این حوزه، بیش از نمودارها، در شکل‌گیری نگاه او نقش داشته است.

توصیف تازه ماسک درباره سونامی مافوق‌صوت، ادامه همان دیدگاه‌هایی است که او در ماه ژانویه و در جریان نشست داووس مطرح کرده بود. او در آن زمان گفت احتمال دارد هوش مصنوعی عمومی یا AGI پیش از پایان سال ۲۰۲۶ از توانایی ذهنی یک انسان فراتر برود. منظور از AGI مرحله‌ای است که یک سامانه هوش مصنوعی بتواند در بیشتر وظایف، سطحی مشابه قدرت استدلال انسان ارائه دهد.

ماسک در اظهارنظر دیگری نیز پیش‌بینی کرده بود که طی پنج سال آینده، توانایی هوش مصنوعی از مجموع ظرفیت ذهنی تمام انسان‌ها بیشتر خواهد شد. او این تحول را از یک سو فرصتی تاریخی برای رشد اقتصادی می‌داند و از سوی دیگر نسبت به خطرهای بالقوه آن هشدار می‌دهد. به گفته او، این فناوری ممکن است از کنترل انسان خارج شود، هرچند در عین حال می‌تواند دوره‌ای از وفور بی‌سابقه منابع و امکانات مادی را رقم بزند.

البته همه متخصصان با این جدول زمانی موافق نیستند. جفری هینتون، دانشمند علوم رایانه که بسیاری او را پدرخوانده هوش مصنوعی می‌نامند، دیدگاه متفاوتی دارد. او معتقد است دستیابی به هوش مصنوعی عمومی فراگیر احتمالا تا حدود دو دهه‌ی دیگر زمان ببرد که فاصله قابل توجهی با پیش‌بینی ایلان ماسک دارد.

این اختلاف نظر حتی به جامعه ارزهای دیجیتال نیز کشیده شده است. گزارش‌هایی که درباره گرایش صنعت رمزارز به هوش مصنوعی منتشر شده‌اند، از افزایش تقاضا برای زیرساخت‌های مرتبط با این فناوری خبر می‌دهند، هرچند همچنان درباره زمان رسیدن سامانه‌های هوشمند به استقلال کامل اتفاق نظر وجود ندارد. در همین زمینه، بن گورتزل، مدیرعامل Artificial Superintelligence Alliance، هشدار داده که سامانه‌های پیشرفته امروزی در برخی زمینه‌ها به توانایی‌هایی هم‌سطح دولت‌ها دست یافته‌اند. این ارزیابی تا حدی از دیدگاه ماسک درباره سرعت پیشرفت هوش مصنوعی حمایت می‌کند.

در حال حاضر مشخص نیست روند صعودی نمایش‌ داده‌ شده در نمودار ماسک تا پایان سال ۲۰۲۶ نیز ادامه پیدا کند یا خیر. با این وجود، آنچه از پیام او برمی‌آید این است که انتظار دارد موج پیشرفت هوش مصنوعی با قدرت بیشتری ادامه یابد و متوقف نشود؛ صرف‌نظر از اینکه سایر کارشناسان و فعالان این حوزه با این پیش‌بینی موافق باشند یا نه.