پژوهشی مشترک از دانشگاه منچستر و دانشگاه دورهام نشان میدهد چتباتهای پیشرفته هوش مصنوعی در برخی موقعیتهای عاطفی، عملکردی همسطح یا حتی بهتر از انسانها دارند. با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند این فناوری نباید جایگزین حمایت و ارتباطات انسانی شود. نتایج این تحقیق میتواند نگاه تازهای به نقش هوش مصنوعی در سلامت روان ایجاد کند.
هوش مصنوعی دیگر تنها ابزاری برای انجام محاسبات پیچیده یا تحلیل دادهها نیست و بهتدریج نقش پررنگتری در زندگی روزمره کاربران پیدا میکند. اکنون نتایج یک پژوهش تازه نشان میدهد که برخی از پیشرفتهترین چتباتهای هوش مصنوعی در ارائه حمایت عاطفی از افراد، در برخی موقعیتها عملکردی همسطح یا حتی بهتر از انسانها دارند؛ یافتهای که در کنار جذابیتهایش، نگرانیهایی نیز درباره وابستگی عاطفی به این فناوری ایجاد کرده است.
به نقل از Digitaltrends، این پژوهش که توسط محققان دانشگاه منچستر با همکاری دانشگاه دورهام انجام شده، عملکرد مدلهای ChatGPT-4o، Claude 3.5 Sonnet و Gemini 1.5 Pro را در پنج مطالعه و با مشارکت ۱٬۲۳۳ نفر بررسی کرده است.
در این آزمایشها، شرکتکنندگان مجموعهای از پاسخها به موقعیتهای عاطفی روزمره، مانند رد شدن برای دریافت ترفیع شغلی یا بازگشت به خانهای نامرتب، را ارزیابی کردند؛ بدون آنکه بدانند هر پاسخ توسط یک انسان نوشته شده یا یک سیستم هوش مصنوعی.
هوش مصنوعی در مدیریت خشم و ترس عملکرد بهتری داشت
#نتایج پژوهش نشان داد پاسخهای تولیدشده توسط چتباتهای هوش مصنوعی، بهویژه در موقعیتهایی که احساساتی مانند خشم یا ترس در آنها نقش پررنگی داشت، از نظر عاطفی حمایتکنندهتر ارزیابی شدند. شرکتکنندگان همچنین اعلام کردند این پاسخها توانستهاند احساسات مثبتتری مانند آرامش و امید را در آنها تقویت کنند.
با این حال، زمانی که موضوع به غم و اندوه مربوط میشد، تفاوت معناداری میان عملکرد انسان و هوش مصنوعی مشاهده نشد و هر دو تقریباً در یک سطح قرار داشتند.
نکته قابل توجه این بود که صرف ابراز همدلی یا تأیید احساسات مخاطب، عامل اصلی برتری پاسخهای هوش مصنوعی نبود. پژوهشگران دریافتند مهمترین تفاوت، ارائه راهکارهای عملی و قابل اجرا بود.
راهکارهای عملی؛ نقطه قوت چتباتها
#بر اساس نتایج این تحقیق، پاسخهایی که شامل پیشنهادهای مشخص مانند تمرینهای تنفس، اقدامات عملی برای مدیریت شرایط یا روشهای ساختاریافته برای بازنگری در یک موقعیت بودند، تأثیر بیشتری بر بهبود حال روحی افراد داشتند.
به گفته پژوهشگران، سیستمهای هوش مصنوعی در ارائه چنین توصیههای عملی، نسبت به بسیاری از شرکتکنندگان انسانی عملکردی منسجمتر و پایدارتر از خود نشان دادند.
این یافته همچنین میتواند برای انسانها نیز آموزنده باشد؛ زیرا نشان میدهد حمایت مؤثر از دیگران تنها به ابراز همدلی محدود نمیشود و ارائه راهکارهای کاربردی میتواند نقش مهمتری در کاهش فشارهای روانی داشته باشد.
هوش مصنوعی جایگزین روابط انسانی نیست
#با وجود نتایج امیدوارکننده این مطالعه، پژوهشگران تأکید میکنند که این آزمایش تنها پاسخهای کوتاه و متنی به موقعیتهای روزمره را بررسی کرده و به موضوعاتی مانند رواندرمانی، بحرانهای شدید روانی یا تأثیر استفاده بلندمدت از چتباتها نپرداخته است.
بیشتر بخوانید: مقاله با هوش مصنوعی رومانتیک در چین
آنها همچنین هشدار میدهند که نباید از هوش مصنوعی بهعنوان جایگزین حمایت انسانی استفاده کرد، زیرا توانایی این فناوری در ایجاد ارتباط واقعی و پایدار با انسان محدود است.
«سارا واکر»، پژوهشگر دانشگاه دورهام، در توضیح این تفاوت میگوید: یک چتبات ممکن است به شما پیشنهاد کند برای آرام شدن پیادهروی کنید، اما یک دوست واقعی میتواند در همان پیادهروی همراهتان باشد، حضوری واقعی داشته باشد و حتی پس از پایان گفتوگو نیز همچنان از شما حمایت کند.
